«نمى‏دانم درباره مردى كه پدرش ابوطالب بزرگ سرزمين مكه و حومه آن و سرور قريش و رئيس شهربود چه بگويم؟ تا آنجا كه راجع به او گفته‏اند: كمتر اتفاق افتاده است كه آدم تهى دستى، سرورى پيدا كند. ابوطالب تنگدست بود، و ثروتى نداشت، ولى قريش او را بزرگ خود مى‏دانستند و به وى «شيخ‏» مى‏گفتند. 

در روايت «عفيف كندى‏» است كه گفت: در آغاز نزول وحى بر پيغمبر، روزى ديدم آن حضرت نماز مى‏گزارد و پسربچه‏اى (على عليه السلام) و زنى هم به وى اقتدا كرده‏اند. 

عفيف گفت: ازعباس عموى پيغمبر پرسيدم اينها كيستند؟ عباس گفت: اين برادرزاده من است و مدعى است كه پيغمبر و فرستاده خدا مى‏باشد، ولى جز اين پسر بچه كه او نيز برادرزاده من است كسى از وى پيروى نمى‏كند. اين زن هم (خديجه) همسر او است. 

عفيف پرسيد: شما چه عقيده داريد: عباس گفت: ما صبر مى‏كنيم ببينيم «شيخ‏» يعنى ابوطالب چه مى‏كند! 

سپس ابن ابى الحديد مى‏گويد: ابوطالب بود كه در ايام خردسالى پيغمبر كفالت و سرپرستى آن حضرت را به عهده گرفت و پس از آن كه پيغمبر از جانب خداوند مبعوث گرديد به دفاع و حمايت از وى برخاست و شر مشركين را از او دور ساخت، و در اين راه دچار ناراحتى عظيم و مصيبتى كمرشكن گرديد، ولى با اين وصف او در يارى و پيشرفت دين اسلام استقامت ورزيد. 

روايت‏شده است كه چون ابوطالب وفات يافت، به پيغمبر وحى شد «از مكه خارج شو كه ياورت از دنيا رفت‏»! اين مرد پدر على (عليه السلام) است.» 

ابن ابى الحديد در «شرح نهج البلاغه‏» نيز درباره شخصيت ابوطالب سخن مى‏گويد، و اشعارى درمدح ابوطالب گفته است كه از جمله دو بيت است: اگر ابوطالب و فرزند او (على) نبود، قامت دين اسلام استوار نمى‏گشت. او خود در مكه به پيغمبر پناه داد و از وى حمايت نمود، و فرزندش (على) در مدينه به دفاع از پيغمبر خود را به كام مرگ فرو برد.( شرح نهج البلاغه - جلد 14 ص 84 و لو لا ابوطالب و ابنه لما مثل الدين شخصا و قاما فذال بمكة آوى و حاما و هذا به يثرب جس الحماما)