معتصم بر خلاف امويان كه بر عربها تكيه داشتند و حتى بر خلاف عباسيان كه نژاد فارس و ايرانيان را تكيه گاه خود ساخته بودند، تركها را به دستگاه خود جذب كرد و بر آنان اعتماد نمود؛ زيرا مادرش ترك بود.
او مـنـاصـب مـهـم دولتى و نظامى را به تركان واگذار كرد و غلامان ترك را از گوشه و كنار بـه دربـار خـود گرد آورد و بر آنان لباسهاى ديبا پوشاند و كمربندهاى طلا بست . مورخان شمار تركان را در پايتخت پنجاه هزار نفر نوشته اند..

آنان در پرتو قدرت و آزادى اى كه داشتند، مردم بغداد را سخت مورد اذيت و آزار قرار داده ، زنان و كـودكـان را زيـر سـم اسـبـهـاى خود پايمال مى كردند. مردم بغداد عليه آنها بسيج شدند، در خلوت آنان را ترور مى كردند بطورى كه روزانه بيش از چند نفر نظامى ترك در بغداد كشته مـى شـد . چون شكايتها و اعتراضها از سوى مردم زياد شد، از سوى ديگر، تعداد نظاميان ترك رو بـه فـزونـى مـى رفـت ، مـعـتـصـم بـه فـكـر انـتـقال آنان از بغداد افتاد. بدين منظور شهر (سامراء) را بنا كرد و نظاميان را بدانجا منتقل نمود..

سـياست معتصم نسبت به تركان ، خشم و كينه عرب را بر انگيخت .( عجيف بن عنبه ) سردار عرب كـه شـورش ( زُطّ). را در هـم كـوبـيـده و شـورشـيـان را بـه قتل رسانيده بود، بر ضد سرداران ترك شوريد؛ زيرا با عربها بدرفتارى مى كردند و حتى در صدد نابودى معتصم بر آمد و (عباس بن ماءمون ) را تحريك كرد تا بر ضد عمويش قيام كند و خلافت را به دست گيرد. سرداران عرب نيز با وى همدست شدند، ولى معتصم از توطئه آگاه شد و آن را خنثى كرد..

بـابـك خـرم ديـن نـيـز كـه از سـوى امـپـراتـورى روم و شـاه ارمنستان حمايت مى شد دامنه قيام را گـسـتـرش داد و بـر آذربايجان و اطراف آن مسلط گشت .. بين بابك و سرداران سپاه معتصم همچون (افشين ) و ( بغاى كبير)جنگهاى زيادى درگرفت و در اين جنگها گروه زيادى از دو طرف به قتل رسيدند..

هـنـوز فـتـنـه (بـابـك ) خـاموش نشده بود كه (مازيار) سر دار ديگر ايرانى سر برداشت . وى شـورش خـود را از مـنـطـقـه طـبـرسـتـان شـروع كـرد و بين او و (عبدالله بن طاهر) حاكم خراسان برخوردهايى صورت گرفت ..

معتصم در آخر عمر از اين سياست خود يعنى نفوذ تركها پشيمان شد ولى ديگر نه او نه خلفاى بعد از او نتواستند نفوذ و قدرت تركها را از بين ببرند و خلفاى عباسى پس از او ملعبه اى در دست تركها بودند و هرگاه خليفه اى مى خواست با آنان در افتد كشته مى شد.

معتصم پس از هشت سال و هشت ماه خلافت درسن 47 سالگى مرد 

منبع:

تاريخ زندگانى ائمه
(امام محمد تقى عـليـه السـلام)

رمضانعلى رفيعى