هـر تـشـكـيـلاتـى بـراى اداره خـود ، نـيـاز به بودجه و درآمدى دارد كه هزينه هاى آن را تاءمين نـمـايـد. تـشكيلات شيعه نيز در زمان امام جواد عليه السلام گرچه بسيارى از مخارج تشكيلات كـنـونـى را نـداشـت ولى دسـتـگـيرى از شيعيان مستمند و تاءمين احتياجات اوليه اداره تشكيلات ، نيازمند بودجه اى بود كه از جانب امام (ع ) پرداخت مى شد.
به طور كلى منابع مالى امام (ع ) و درآمدهاى آن حضرت از راههاى زير به دست مى آمد.
1 ـ خمس :
قـسـمـت عـمـده درآمـد امام (ع ) از وجوه شرعى كه شيعيان به عنوان خمس به امام (ع ) مى پرداختند تـاءمـين مى گرديد. خمس در زمان امامان عليهم السلام يكى از پشتوانه هاى مهم مالى براى اداره شيعه بود، همچنانكه در طول تاريخ ، نهضتهاى شيعى و حوزه هاى علمى از اين راه اداره شده . و استقلال خود را حفظ كرده است .
ايـن وجـوه به طور مستقيم يا توسط وكلا و نمايندگان حضرت در اختيار امام عليه السلام قرار مـى گـرفـت . در تـاريـخ زندگانى امام محمد تقى عليه السلام نمونه هاى زيادى در اين باره وجود دارد كه به ذكر يك نمونه مى پردازيم .
(عـبـدالعـزيـز بن مهتدى قمى ) مبلغى پول كه از شيعيان به او رسيده بود براى امام جوادعليه السلام ارسال كرد. آن حضرت در پاسخ نوشت :
آنـچـه فـرستاده بودى دريافت كردم و خدا را سپاسگزارم . نسبت به پولهايى كه به تو داده بـودنـد آگـاه شـدم خـداونـد از گـنـاهـان تـو و آنـان درگذرد و ما و شما را مورد رحمت خود قرار دهد..

در مـواردى امـام جـواد عليه السلام شيعيان را توصيه به پرداخت خمس مى كردتاتشكيلات دچار مشكل مالى نگردد. (محمد بن فرج ) مى گويد: امام جواد عليه السلام به من نوشت :
خـمـس را بـراى مـن بـفـرسـتـيـد؛ زيـرا مـن جـز امـسال از شما خمس نمى گيرم . آن حضرت در همان سال وفات يافت ..

2 ـ موقوفات :
يـكـى ديـگر از منابع مالى امام جواد عليه السلام موقوفاتى بود كه پيامبر(ص )، على (ع ) و امامان بعد براى استفاده آنان وقف كرده بودند و ديگران حق تصرف در آن را نداشتند. بيشتر آن مـوقـوفات را باغها و مزارعى تشكيل مى داد كه امامان عليهم السلام گاه شخصاً روى آن كار مى كـردند و برخى موقوفاتى بود كه از طرف ديگران وقف شده بود و سرپرستى آن را امام (ع ) داشـت و از بـيت المال به حساب مى آمد. آن حضرت بر اين موقوفات متوليانى را مى گمارد و آنان درآمد حاصله را براى امام (ع ) ارسال مى كردند و آن حضرت براى رفع نيازهاى شيعيان و اهداف عاليه خود به مصرف مى رساند.
(عـلى بـن ابـراهـيـم ) از قول پدرش مى گويد: خدمت ابوجعفر امام جواد عليه السلام بودم در آن هـنگام (صالح بن محمد بن سهل ) كه از طرف امام (ع ) توليت اوقاف قم را برعهده داشت ، آمد و عـرض كـرد: مـولاى مـن ، مـرا نـسـبـت بـه ده هـزار كـه خـرج كـرده ام حلال كن ، حضرت فرمود: تو را حلال كردم .
پـس از آن كـه او رفت فرمود: بر اموالى كه حق آلِ محمد، ايتام ، مساكين ، فقرا و در راه ماندگان آنـان اسـت ؛ دسـت درازى مـى كـنـنـد و سپس مى آيند و حليت مى طلبند. آيا فكر مى كنند من بگويم حـلال نـمـى كـنـم . ولى بـه خـدا سـوگـنـد خـداونـد درروز قـيـامـت از آنـان سـؤ ال خواهد كرد سؤ الى سريع و تند!.(

البته امام عليه السلام مخارج آنان را تاءمين مى كرد و در مواردى به آنان اجازه مصرف مى داد. از جمله :
(عـلى بـن مـهـزيـار) مى گويد: براى امام جواد عليه السلام نامه اى نوشتم و در آن گشايش در زنـدگـى را طـلب كـردم و از آن حـضـرت خـواسـتـم نـسـبـت بـه امـوالى كـه در دسـت مـن اسـت مـرا حلال كند. آن حضرت در پاسخ نوشت :
امـا دربـاره پـرسـشـت از حـلال بـودن آنـچه در اختيار دارى ؛ اميدوارم خداوند به تو، و آن كس از اهـل خاندانت كه برايش فراخى مى طلبى ، گشايش و وسعت عطا فرمايد. تو نزد من بيش از اين حـق دارى . پـس از خـداونـد مـى خواهم تو را در توسعه و عافيت همراهى نمايد و تو را با عافيت بپوشاند و با عافيت ببرد كه او شنونده دعاست ..

3 ـ بيت المال عمومى :
يـكـى ديـگـر از درآمـدهـاى مـالى امـامـان عـليـهـم السـلام مـبـالغـى بـود كـه از بـيـت المال عمومى مسلمانان ـ كه بايد در اختيار امامان (ع ) قرار مى داشت ـ از طرف خلفا در اختيار آنان قـرار مـى گـرفـت . گـاهـى نـيـز هـدايـايـى بـراى آنـان ارسـال مـى كـردنـد. ائمـه عـليـهـم السـلام در بـيـشـتـر مـواقـع ايـن اموال را مى پذيرفتند و همراه با ساير درآمدها صرف نيازهاى جامعه اسلامى مى كردند.
در زمـان امـام جـواد عـليـه السـلام نـيـز مـاءمـون هـر سـاله مـبـلغـى براى آن حضرت مى فرستاد. (عـبدالحى بن عماد حنبلى ) در حوادث سال 220 هجرى مى نويسد: ماءمون ابوجعفر محمد جواد(ع ) را گـرامـى داشـت ، دخـتـرش را بـه ازدواج او درآورد، در مـديـنـه او را سـكـونـت داد و هـر سال يك ميليون درهم براى او مى فرستاد..

4 ـ كشاورزى :
شـرايـط زنـدگـى امامان (ع ) گوناگون بود. آن بزرگواران علاوه بر تلاشهاى فرهنگى و سـيـاسـى ، زمـانـى كه فرصتى دست مى داد به كار و تلاشى مى پرداختند ومعمولاً زراعت باغ داشـتـنـد. ولى درآمـد آن را كـمـتـر خـود به مصرف مى رساندند بلكه در راه اعتلاى مكتب خرج مى كردند.
امـام جواد عليه السلام نيز مانند پدران گرامى اش در مدينه در زمينها و باغستانهايى كه از امام كـاظـم (ع ) مـانـده بـود زراعت و باغدارى مى كرد و درآمد آن را صرف مشكلات شيعيان مى نمود و بـه آنـان مـى آمـوخـت كـه بـايـد دنـيـا را بـراى آخـرت خـواسـت و مال را در راه خدا انفاق كرد..
آن حـضـرت از ايـن راه زندگى برخى از شيعيان را سامان مى بخشيد و زمينه كار را براى آنان فراهم مى كرد كه به يك نمونه آن اشاره مى كنيم .
يـكـى از سـادات مـديـنـه خواهان ازدواج با كنيزى بود امّا قدرت مالى نداشت . از اين رو خدمت امام جـواد عـليـه السـلام رسـيـد و وضـعـيـت خـود را بـيـان كـرد. روز ديگر خبردار شد كه آن كنيز را شـخـصـى خـريده است لذا با حالتى گرفته و مضطرب خدمت امام (ع ) رسيد. آن حضرت به او فـرمـود: بـيـا تـا بـا هـم بـراى گـردش بـه بـاغـى كـه در حـوالى دارم بـرويـم بـلكه غم از دل تو بيرون رود. چون به باغ رسيدند، حضرت او را به خانه اى كه در باغ بود برد.
چـشم سيد در آنجا به دختر زيبايى افتاد از اين رو براى اين كه به گناه نيفتد صورت خود را بـرگـردانـد. امـام (ع ) فرمود: من او را به تو محرم كردم . اين خانه و احتياجات زندگى تو را فراهم نمودم و اين باغ را نيز به تو بخشيدم ..

5 ـ نذر و وصيت :
از جـمـله درآمـدهـاى امامان عليهم السلام نذوراتى بود كه شيعيان علاوه بر پرداخت وجوه شرعى خود در زمان حيات به ائمه مى دادند و يا براى پس از مرگ وصيت مى كردند.
(مـيـمـون ) يـكـى از شـيـعـيـان مـخـلصـى بـود كـه در اعـتـقـادش هـيـچ تـرديـدى نـبـود. او قـبـل از مـرگ بـه (عـبـاس بـن مـعـروف ) وصـيـت كـرد كـه پـس از مـرگـش امـوالش را بـه درهـم تبديل كند و براى امام جواد عليه السلام بفرستد.
عـبـاس مـى گـويد: من به وصيّت او عمل كردم و درهمها را براى امام فرستادم ولى چون از ميمون به هنگام مرگ زنى حامله ، مادرى مسيحى و چند برادر مسلمان به جا مانده بود من شرح وصيت او و تعداد ورثه او را براى حضرت نوشتم . امام (ع ) دستور داد ثلث آن را بردارند و باقى را به وصى برگردانند تا بين ورثه تقسيم كند..

6ـ زكات :
يـكـى ديـگـر از درآمـدهـاى امـام (ع ) زكـات بـود. در آن زمـان كـه شـغل مردم بيشتر كشاورزى و دامدارى بود شيعيان زكات اموالشان را به امام جواد عليه السلام مـى دادنـد تـا در هـر راهـى كـه صلاح مى داند به مصرف رساند و يا زير نظر آن حضرت به مـصـرف لازم مـى رسـانـدنـد. شـايـد بـتـوان گـفـت غـله هـايـى را كـه (اسـمـاعيل بن خطاب ) وصيت كرده بود به (صفوان ) داده شود تا به امام جواد(ع ) برساند، از زكات بوده است .