آيه"39 سوره الرحمن"با آيه "92 سوره حجر "درمورد اعمال انسان چگونه قابل جمع است؟

درآيه 92 سوره حجر مي فرمايد:(قسم به پروردگارت كه ما از همه آنها سؤ ال مى كنيم ) "فو ربك لنسئلنهم اجمعين " ولي در آيه 39 سوره الرحمن مي فرمايد :"فيومئذ لا يسئل عن ذنبه انس و لا جان": (در آن روز از هيچيك نه انسان و نه جن در باره گناهش سؤ ال نمى شود).اين سؤ ال را نيز از دو راه مى توان پاسخ گفت:نخست اينكه قيامت،مواقف متعددى دارد بعضى از مواقف سؤ ال مى كنند،اما در بعضى از مواقف همه چيز روشن است و نياز به سؤ ال ندارد.ديگر اينكه سؤ ال دو گونه است:(سؤ ال تحقيق )و(سؤ ال سرزنش)،در قيامت نياز به سؤال تحقيق نيست،چرا كه همه چيز عيان است و حاجت به بيان نيست،ولى (سؤ ال سرزنش آميز) در آنجا وجود دارد كه اين خود يكنوع مجازات روانى براى مجرمان است.درست همانند سؤ الى كه پدر از فرزند ناخلفش مى كند و مى گويد:آيا من اين همه به تو خدمت نكردم ؟و آيا جزاى آنهمه خدمت خيانت و فساد بود؟! (در حالى كه هر دو از جريانها باخبرند و منظور پدر سرزنش فرزند است).

منبع:

تفسيرنمونه ج16 ص161