مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز
عده‌اى از كارگران افغانى مقيم ايران هستيم و چون نمى‌توانيم هم كار كنيم و هم روزه بگيريم، آيا مى‌توانيم در بين هر ده روز...
آيا در ماه رمضان كسى مى‌تواند عمدا مسافرت كند كه روزه را بخورد و از زير بار روزه شانه خالى كند؟
فردى نذر كرده كه از اوّل تا آخر ماه روزه بگيرد و قبل از اين كه نذر كند و قسم بخورد كه فلان ماه روزه بگيرد، مريض بوده، آيا مى‌تواند روزه را افطار كند و به معالجه بپردازد؟ (ماه را معين كرده است)
فردى نذر كرده كه از اوّل ماه تا آخر ماه روزه بگيرد، آيا مى‌تواند به مسافرت برود؟ (ماه را معين كرده)
كارگرى هست كه منزل او در افسريه است و با محل كارش حدود سى كيلومتر فاصله دارد؛ ساعت يازده صبح از محل كار خارج شده و ...
سربازى هستم كه در محلّى خدمت مى‌كنم كه در ابتدا نمى‌توانستم قصد ده روز كنم ولى بعدا توانستم قصد ده روز كنم و در اين ده روز هم به جايى كه باعث به هم خوردن قصد شود، نرفته‌ام؛ آيا روزه‌هايى كه در اين مدت گرفته‌ام صحيح است؟
اكثر افرادى كه در رابطه با منافقين دستگير شده‌اند و زندانى هستند و بعدا به اشتباه خودشان پى بردند (با اقرار خودشان) مى‌گويند در موقع فعاليت براى سازمان ما روزه نگرفته‌ايم الآن مى‌خواهيم روزه بگيريم، آيا مسافرت سفر معصيت بوده يا خير؟ آيا كفاره روزه واجب است يا خير؟
من در جبهه بودم و ماه مبارك رمضان بود، قصد ده روز مى‌كردم و روزه مى‌گرفتم، ده روز اوّل كه تمام شد، نيّت ده روز دوم كردم و روز هفتم به مرخصى رفتم، آيا روزه‌ام صحيح بوده؟
در جبهه‌هاى جنگ اگر فرمانده بگويد كه ما ده روز نمى‌توانيم و‌ معلوم نيست در اينجا بمانيم و افراد تحت فرمان او خود تشخيص دهند كه ...
شخصى در ماه مبارك رمضان در جايى قصد اقامۀ آن ماه را در آن محل كرده است، ولى هميشه بعد از افطار از حد ترخّص خارج مى‌شود امّا پس از دو ساعت و نيم يا سه ساعت به آن محل بازمى‌گردد، وظيفۀ اين شخص نسبت به نماز و روزه‌اش در آن محل چيست؟
با قصد اقامت ده روز در ماه مبارك رمضان بعد از چند روز كه از قصد اقامت گذشته بود حدود 25 كيلومتر از شهر خارج شديم و سپس مراجعت نموديم و شك داريم كه آيا موقع خروج، قبل از ظهر شرعى بوده يا بعد از ظهر؛ روزه آن روز چه صورتى دارد؟
بعضى از كاركنان ذوب آهن از محل كارشان تا منزل چندين‌ فرسخ فاصله است به طورى كه وقتى 11 صبح از كارخانه خارج...
شخص مسافر در ماه رمضان اگر قصد اقامت نمايد اگر شب بيش از 8 فرسخ از محل اقامت دور شود و دوباره بازگردد آيا اقامت او به هم مى‌خورد و مسافر محسوب مى‌گردد يا نه؟
ما در جبهۀ حق روزهاى دوشنبه و پنج شنبه را به گفته امام عزيز روزه مى‌گيريم آيا مى‌شود اين روزه‌ها را به نيت قضا گرفت يا نه؟ در اين امر شرعى ما را يارى نمائيد.
اگر دانش‌آموزى امتحانات آخر سالش مصادف با ماه رمضان و‌ تابستان شود و نتواند هم درس بخواند و هم روزه بگيرد، مى‌تواند براى اين كه زحمت يك سالش به هدر نرود در چند روز از ايام ماه رمضان روزۀ خود را افطار كند؟
آيا روزه گرفتن براى رزمندگان در ماه رمضان واجب است يا نه؟
خانمى از مسألۀ جنابت زنان بى‌اطلاع بوده و خيال مى‌كرده كه خروج منى اختصاص به مردان دارد و ...
شخصى در محلى پرورش يافته كه در آنجا تبليغات اسلامى كم بوده و لذا از مسائل و احكام اسلام تقريبا بى‌اطلاع بوده و ...
اين جانب در هشتم رمضان سال 1343 متولد شده‌ام و به اين ترتيب بعد از 15 سال يعنى در هشت رمضان سال 1358 بر ...
شخصى است كه چند سال است به خاطر ضعيف بودن چشم روزه نگرفته است ولى...
دخترى 27 ساله هستم كه از سن 5 سالگى به بيمارى رماتيسم مبتلا شده‌ام و تا كنون نيز به بيمارى مبتلا هستم و بطور مستمر دارو مى‌خورم ...
اگر شخصى بداند كه اگر در سحر غذا نخورد روزه گرفتن براى او ضرر دارد، اگر سهوا سحر بيدار نشد و سحرى نخورد؛ 1- آيا گرفتن روزه بر وى واجب است؟2- و اگر روزه‌اش را خورد كفاره دارد يا خير؟
در سنّ 9 سالگى كه روزه بر من واجب شده بود، پدرم براى‌ خوردن سحرى وقتى مرا بيدار مى‌كرد كه ...
اين جانب فكر مى‌كردم كه در شهر قم هميشه دو دقيقه ديرتر از تهران صبح مى‌شود و ليكن بعدا ...
آن طور كه خاطرم اجازه مى‌دهد: مدت 7 سال روزه نگرفته و چندان اعتقاد راسخى نسبت به قضا و كفارۀ آن نداشته‌ام...
خودتان با اطلاع هستيد كه در بعضى از شهرهاى ايران مانند جنوب كه دريا وجود دارد هوا خيلى گرم است و اتفاقا ماه...
من كارگرم و در روى كمباين كشاورزى كار مى‌كنم گندم هاى اين منطقه در اين فصل رسيده و درو آنها مصادف با ماه ...
در يك روز ماه رمضان كه روزه بودم به سكسكۀ شديدى افتادم، اگر چند قطره آب مى‌نوشيدم سكسكه‌ام برطرف مى‌شد ولى من براى اين كه روزه‌ام باطل نشود تا موقع افطار آبى ننوشيدم و تا آن موقع سكسكه مى‌كردم به طورى كه خيلى مرا ناراحت كرده بود؛ آيا روزۀ آن روز من مقبول است؟
شاطر نانوائى به خاطر گرماى بيش از حدّ تنور روزه‌اش را‌ مى‌خورد و مى‌گويد با اين گرماى هوا و گرماى تنور نمى‌توانم روزه بگيرم و شايد در زمستان قضاى روزه را بگيرد، آيا او مجاز است اين كار را بكند؟ و هر فردى كه اين قبيل شغلها را دارد مى‌تواند در اين فصل روزه نگيرد؟
ماه مبارك رمضان كه مصادف است با فصل درو، و درو كردن با دهان روزه خيلى مشكل است و معمولا نمى‌توانند روزه بگيرند زيرا درو گندم يا جو عقب مى‌ماند و در نتيجه محصول از بين مى‌رود امام در اين مورد چه دستور مى‌فرمايند؟
الكل و فراوردههاي آن در فقه اسلامي
احكام عزاداري
رساله توضيح‌المسائل: رساله توضيح‌المسائل حضرت آيت‌الله وحيد خراساني
شرح لمعه دمشقيه_ با ترجمه) متون فقه 5
طهارت و نجاست اهل كتاب و مشركان در فقه اسلامي
رساله احكام بانوان
كتابخانه
حكم رجوع به ساحر، براي ابطال سحر
تعلق ديه به بريدن پوست و قطع عضله ميت مسلمان، در درس تشريح عملي/ موارد مصرف ديه مذكور
اينجانب زن خانه‏ دارى هستم كه شش فرزند دارم، بينى ‏ام بزرگ است و از همه خجالت مى‏ كشم، مى‏ خواستم ببينم آيا جرّاحى بينى حلال است؟
پيوند قرنيه چشم از ميت مسلمان يا غير مسلمان
محلّ كار اينجانب در آزمايشگاه تشريح دانشگاه مى‏ باشد، سر و كارم هميشه با تشريح جسد انسان مسلمان است، خواهشمندم بفرمائيد كه از لحاظ شرع، كار كردن در آزمايشگاه تشريح جائز مى ‏باشد يا اينكه بهتر است به قسمت ديگر دانشگاه انتقال يابم؟
آيا نماز جمعه واجب است يا خير؟
قبل از انقلاب اسلامى جهت ترخيص كالا مبالغى به عنوان "إنعام" داده مى‏ شد، در حال حاضر اگر اين مبلغ پرداخت نشود كالا را دير ترخيص نموده و با مشكلات فراوان رو به رو مى ‏نمايند، آيا ادامه اين كار [دادن إنعام‏] از لحاظ شرعى صحيح است؟
دكتر به خانمى كه بچّه‏ دار نمى‏ شده گفته من مى‏ توانم از شوهرت نطفه بگيرم و به رحم تو تزريق كنم، آيا اين كار شرعا جائز است؟
فروش سرقفلي مكان تجاري وقفي و درآمد حاصله از آن
فروش خاك اضافي كه مانع استفاده از زمين هاي موقوفه است و مصرف پول آن براي حرم يكي از اولاد ائمه(عليهم السلام)
وقف كتابخانه بر اولاد ذكور و عدم استفاده از آن توسط موقوف عليهم
فروش مقداري آهن و لوازم جوشكاري كه براي ساخت مسجد زياد آمده و صرف پول آن در هزينه هاي ديگر مسجد
فروش زمين موقوفه اي كه تعدادي درخت خرما در آن وجود دارد كه قابل انتفاع نيست و تبديل پول آن به مدرسه
آيا فروش زمين هايي كه وقف خاص بوده و واقف بر اثر اجراي قانون اصلاحات ارضي آن ها را به دست آورده، جايز است؟
منبري براي مسجد وقف شده است ولي به علت ارتفاع زياد عملاً قابل استفاده نيست، آيا تبديل آن به منبر مناسب ديگري جايز است؟
فروختن زمين و آبي كه براي كشاورزي وقف شده است ولي كسي تمايلي به زراعت در زمين ندارد
نظامياني كه در درگيري با اشرار و قاچاقچيان كشته مي شوند آيا شهيد محسوب مي شوند
شخصى به خيال اين كه در روز ماه مبارك رمضان، آميزش با زوجه نه حرام است و نه روزه را باطل مى‌كند، مرتكب آن شده است، آيا كفّاره هم دارد؟
اگر از سوى حاكم شرع اهل سنّت اوّل ماه رمضان اعلام شود، براى كسانى كه در آن بلاد هستند، و تقيّه‌اى هم در تبعيّت نيست، و خودشان هم يقين به اوّل ماه پيدا نكرده‌اند، آيا تبعيّت لازم است؟
آيا در هنگام روزه مى‌توان دندانها را مسواك كرد؟ اگر مسواكِ مرطوب شده، در اثر تماس با آب دهان مجدّداً براى تميز كردن دندانها به كار رود، چه حكمى دارد؟
شخصى به هنگام افطار، همراه دوست سنّى خود مى‌باشد، آيا مى‌تواند طبق وقت آنها افطار بكند؟ يا بايد به وقت خودش افطار نمايد؟
هنگامى كه يك قسمت كرۀ زمين شب است، قسمت ديگر آن روز‌ مى‌باشد. بنابراين زمانى كه ما در شب قدر قرار مى‌گيريم، در سوى ديگر كرۀ زمين روز است. شب قدر در اين قسمت از كرۀ زمين چه وقت است؟
آيا فرو بردن وسايل غير خوراكى (مانند وسايل معاينات پزشكى) در دهان به هنگام روزه باعث بطلان روزه مى‌گردد؟
آيا فرو بردن چرك گلو باعث باطل شدن روزه مى‌گردد؟
آيا عمل جماع به هنگام روزه مستحبي در طول روز باعث ابطال روزه مي گردد و آيا كفاره دارد ؟
در چه صورتي باطل كردن روزه مستحب است؟
اگر انسان بر اثر فراموشي در روزه مستحبي چيزي بخورد يا بياشامد حكم آن چيست ؟
من در تهران زندگي مي كنم و دانشجو در اسلامشهر هستم و در روزهاي ۴ شنبه و ۵ شنبه به آنجا مي روم مي خواستم بدانم كه آيا روزه من درست است يا خير؟
با توجه به اينكه مسافر مي تواند در چهار مكان مقدس كه در رساله عمليه ذكر گرديده نماز را تمام بخواند آيا شامل روزه هم مي شود؟ به عبارتي مسافر مي تواند در مكه مكرمه و يا مدينه منوره بدون قصد ده روز، روزه بگيرد؟
من براي رفتن به سر كار هر روز مسافتي حدود ۱۵۰ كيلومتر طي مي نمايم آيا با اين شرايط بنده مي توانم روزه بگيرم؟
حكم نماز و روزه دانشجويان در محل آموزش خارج از وطن چيست؟
من سه روز در هفته از حد ترخص مي گذرم تكليف نماز و روزه من چيست؟
آيا با محاسبات منجمين، ماه ثابت مى‌شود- مخصوصاً وقتى كه آنها امروز نسبت به زمان گذشته امكانات خيلى دقيق و مجهّز در اختيار دارند و اصرار مى‌ورزند كه نتائج دستگاه‌هاى علمى امروز قابل انكار نمى‌باشد.
آيا تطوق و بلند بودن هلال را، دليل بر شب دوم مى‌دانيد؟
اختلافات مربوط به تعيين اوقات و ازمنه چگونه مرتفع مى‌گردد؟ آيا امروز واقعاً همان روزى است كه تقاويم بيان داشته‌اند؟ درحالى‌كه شيعه و‌ سنى در اين امر مختلف القول هستند.
اگر ماه رمضان در شهرى ديده شود، در شهرها ديگرى كه افق آنها يكسان و يا دو ساعت فرق دارند اول ماه ثابت مى‌شود يا نه؟
اگر ماه در كشورهاى شرقى رؤيت شود آيا براى كشورهاى غربى خود بخود ثابت مى‌شود يا خير؟
اگر كسى در ماه مبارك رمضان، از خواب بيدار شود و بعد متوجه بشود كه از وقت اذان گذشته است آيا روزه اين فرد صحيح است؟
بعضى از مراجع عظام، در رؤيت هلال در شهرى شرط كفايت آن در شهر ديگر را، اتحاد افق مى‌دانند تفاوت افق چه قدر باشد كافى از رؤيت در شهر ديگر نيست؟
آيا اگر در ماه مبارك رمضان، قرآن را بطرز غلطى بخوانيم، ضررى متوجه روزه مى‌شود؟
وقتى شخص مسافر به وطن و مانند آن - مانند جايى كه قصد ده روز كرده است مى‌رسد- آيا مى‌تواند نيّت روزه كند؟1
اگر شخص مسافر به خاطر ندانستن مسأله يا از روز فراموشى روزه بگيرد، حكم روزه او چيست؟1
آيا مسافرت كردن در ماه مبارك رمضان اشكال دارد؟ و اگر براى فرار از روزه گرفتن باشد چه حكمى دارد؟1
آيا بايد هشت فرسخ شرعى به صورت امتدادى پيموده شود، يا اگر به صورت رفت و برگشتى (تلفيقى) هم باشد، كافى است؟
آيا بر چند جنابت پي در پي، كه غسل هيچ يك انجام نشده، يك غسل لازم است يا چند غسل، و اگر شخص از تعداد آن مطمئنّ نباشد حكمش چيست؟1
اگر چند غسل بر ما واجب باشد (مثلا حيض و جنابت) و حتي اگر تعداد آنها را ندانيم آيا ميتوان به نيت همه يك غسل انجام داد؟ و چه نيتي بايد كرد؟1
اينجانب سالياني در بين غسل، محدث به حدث اصغر مي شدم و غسل را ادامه مي داده و بعد وضو ميگرفتم و به همين نحوه نماز و روزه ام را انجام ميدادم، تكليف نماز و روزه هايم چيست؟1
اينجانب براي وضو و غسل آب زيادي مصرف مي‌كنم، لطفا بفرمائيد براي وضو و غسل چه مقدار آب لازم است؟1
آيا مى‌توانم از زكات فطره به فرزند فقيرم بدهم؟
اگر زنى در مقابل شيرى كه به فرزند ديگرى مى‌دهد پولى دريافت كند مالك آن پول مى‌شود؟ آيا در اين كار رضايت شوهر لازم است؟
آيا مادر بعد از اين كه بچه را شير داده و او را بزرگ نموده، بعد از مدتى مى‌تواند ادعاى حق شير كند؟
آيا اشخاص مى‌توانند مواردى مثل پلاك تاكسى يا جواز كسب خود (در كارهاى‌ ديگر) را به ديگران اجاره دهند؟
آيا گرفتن مبلغ بيشتر از تعرفه‌هاى تاكسى تلفنى يا مبلغ تاكسى متر از مسافر توسط رانندگان تاكسى جايز است؟ در صورتى كه مسافر مبنى بر قيمت‌هاى مصوب سوار شده باشد، حكم آن چيست؟
در صورت كرايه خودرو براى مقصد مشخص آيا تبيين جزئيات مسير مثل داخل كوچه بودن و يا خاكى بودن جاده و ... لازم است؟ در صورت مشخص نكردن آن، آيا راننده حق دريافت وجه اضافى را دارد؟
اگر كسى اتومبيلى را دربست كند، ولي راننده بين راه مسافر سوار كند، كرايه دريافتى از مسافر متعلق به راننده است يا از مبلغ كرايه كم مى‌شود؟ در صورت تقاضاى خود مسافر براى سوار كردن مسافرين ديگر حكم كرايه‌ آنان چيست؟
اگر فردى اتومبيلى را اجاره نموده و با آن مسافركشى كند، آيا درآمد حاصله به او تعلق دارد يا صاحب اتومبيل؟
آيا مسافرى كه نماز شكسته مى‌خواند، مى‌تواند نماز قضاى تمام بخواند و روزۀ قضا بگيرد؟
شخصى در سفر بود و قصد داشت پيش از ظهر به وطن برسد و نيت روزه كند، ولى در بين راه سهوا چيزى خورد، آيا مى‌تواند آن روز را روزه بگيرد؟
شخصى قبل از ظهر به حدّ مسافت شرعى مسافرت كرده و قبل از ظهر به وطن خود برگشته است، وظيفه او چيست؟
كسى كه از سفر برمى‌گردد و قبل از ظهر به حد ترخص وطن مى‌رسد، آيا روزۀ آن روز برايش واجب است؟
آيا در سفر معصيت كه نماز تمام است روزه را هم بايد بگيرد؟
شخصى در ماه مبارك رمضان قبل از ظهر از وطنش يا از محل اقامه خود حركت مى‌كند و خروج او از حد ترخّص بعد از ظهر انجام مى‌شود. آيا روزۀ آن روز بر او واجب است يا نه؟
شخصى كه در ماه مبارك رمضان مسافر است براى اينكه بتواند روزه بگيرد اگر قبل از ظهر به حدّ ترخص بيايد و نيت روزه كند و همين كه ظهر شد از همانجا مجددا مسافرت كند، آيا روزه‌اش صحيح است يا نه؟
آيا حكم نماز و روزۀ مسافر در باب حدّ ترخص فرق مى‌كند؟
در اصل مسأله تقليد آيا انسان بايد تقليد كند يا اجتهاد؟
اگر فردى نيّتش اين باشد كه من از فلانى تقليد مى كنم و توجّه به اين موضوع ندارد كه:«تقليد انجام عملِ مستند به فتواى مجتهد است»: 1 - آيا به نيّتِ تقليد تقليد محقّق شده يا خير؟ 2 - آيا مى تواند در اينصورت از مجتهد ديگرى تقليد كند ؟
پسر و دختر در چه سني بالغ مي شود آيا داخل شدن در سن بلوغ كافي است يا اتمام سال معيار است؟
مبناى محاسبه در مورد سن بلوغ دختر و پسر سال قمرى است يا شمسى؟
تاريخ دقيق تولد فرزندم معلوم نيست، از نظر بلوغ، وي چه وظيفه‌اى دارد؟
افراد كم توان ذهني، كه سنّ عقلي آنان در مقايسه با افراد عادي همسنّ خود پايين تر است (به عنوان مثال سنّ آنها بيست سال، ولي سنّ عقلي آنان ده سال است)، سن تكليف ايشان مانند افراد عادي ملاحظه مي شود؟
تغيير جنسيّت، كه موجب تغيير در تكاليف شرعى مى‌شود جايز است؟ و اگر دختر 10ساله اي تغيير جنسيت داد انجام تكاليف تا15سالگي از او برداشته مي شود و نمازهايي را كه قبلا نخوانده، قضا ندارد؟
در چه سني بچه مميز محسوب مي شود؟ آيا پسر11 ساله مميز است؟
رشد يتيم در چه سني است؟ آيا با بلوغ رشد هم حاصل مي شود؟
آيا غير از سنّ، علامتهاي ديگر بلوغ بين دختران و پسران تفاوت دارد؟
اگر كسى كه روزه‌دار است كارى انجام دهد و فكر كند روزه‌اش باطل شده و نهار بخورد يا كار باطل‌كنندۀ روزه را انجام دهد، در صورتى كه بعداً به اشتباه خود پى ببرد كه روزه باطل نشده آيا بايد قضاى روزه را بگيرد يا بايد كفاره هم بدهد؟
اگر شخصى روزه‌دار (كه روزۀ واجب ماه رمضان را گرفته است) كارى را از روى شهوت انجام دهد ولى قصدش استمناء يا خارج شدن منى نباشد، در اين صورت آيا روزۀ او باطل است يا خير؟ و اگر باطل است آيا قضاى روزه بر وى واجب است يا كفارۀ روزه؟ و اگر كفاره واجب است چه نوع كفاره‌اى؟
بلند بودن ماه و دير غروب كردن آفتاب آيا مى‌تواند دليل بر شب دوم بودن باشد؟
اگر هلال ماه رمضان در شهرى ديده شود و در شهرهاى ديگرى كه افق آنها يك ساعت و يا دو ساعت فرق دارند، اول ماه ثابت مى‌شود يا نه؟
شهرى كه اكثريت با اهل سنّت است و شيعه‌ها در اقليت هستند، در عيد قربان و عيد فطر اگر ...
در فتواى علماء است كه: «اگر هلال ماه رمضان و يا هلال ماه شوّال در شهرى ثابت شود، در شهر ديگر ثابت نمى‌شود، مگر افق يكى باشد» معناى يكى بودن افق يعنى چه؟
آيا گفتۀ راديوهاى كشورهاى عربى مبنى بر رؤيت هلال، براى اثبات، كافى است يا اقامۀ بيّنه لازم است؟
عده‌اى از مقلّدان حضرت آية الله خوئى (ره) به دليل ناآگاهى از فتواى ايشان، بر مبناى رؤيت هلال در ايران رفتار كرده و روزه گرفته‌اند، اكنون حكم روزه‌هايى كه قضا شده و روزه نگرفته‌اند چيست؟ و آيا كفاره هم دارد؟
اگر تمام وقت فريضه نماز را در هواپيما بوده و امكان وضو و تيمم هم نداشته باشد آيا واجب است كه بر لباس خونين و يا موكت هواپيما تيمم كند و يا نه و اگر اصلا نماز نخوانده باشد قضا دارد يا نه؟
در انجام تيمم تنها بايد كف دستها، پشت دستها را مسح كنند يا انگشتان هم بالتبع بايد كشيده شوند؟
زنى كه جنب است و سپس عادت شده است آيا غسل جنابت را مى تواند در ايام عادت انجام داد؟
آيا در غسل ترتيبى شستن بدن از پايين به بالا صحيح است؟
آيا غسل جمعه جانشين وضو براى نماز مى شود؟
اگر بيمار به جهت خوف ضرر، غسل جبيره اى انجام دهد ولى پس از خواندن نماز يقين كند كه خوف او بى مورد بوده، وظيفه اش چيست؟
اگر انسان بعد از بول ، استبراء كند و وضو بگيرد چنانچه بعد از وضو رطوبتى ببيند كه بداند يا بول است يا منى، واجب است احتياطاً غسل كند و وضو هم بگيرد ولى اگر وضو نگرفته باشد فقط گرفتن وضو كافى است. مستند اين حكم چيست؟
اگر انسان بعد از بول استبراء نكند، پس از مدّتى مثلاً سه ساعت بعد از بول آبى ببيند حكمش چيست؟