در بعضى از كتب معتبر نقل شده كه در روز ولادت حضرت ابوالفضل العباس عليه السلام، ام البنين سلام الله عليها قنداقه او را به دست امير المؤمنين عليه السلام داد تا بر وى نامى بگذارد. حضرت زبان مبارك را به ديده و گوش ودهان او گردانيد تا حق بگويد و حق ببيند و حق بشنود. سپس در گوش راست وى اذان و در گوش چپش اقامه گفت. يكى از سنت هاى رسول خدا صلى الله عليه و آله كه براى مسلمين ارث گذارده اين است كه در حين تولد فرزند، در گوش راستش اذان و در گوش ‍ چپش اقامه بگويند تا از همان بدو تولد با اسامى خدا و رسول خدا و امام و ولى خدا آشنا گردد. حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام به ام البنين عليها السلام فرمود: چه اسمى بر اين طفل گذارده ايد؟ عرض كرد: من در هيچ امرى بر شما سبقت نگرفته ام، هر چه خودتان ميل داريد اسم بگذاريد. فرمود: من او را به اسم عمويم ، عباس ، عباس ناميدم.

«عباس»، صيغه مبالغه از ماده «عَبَسَ» است كه به معنى در هم شدن بشره و قبض و گرفتگى صورت مى باشد. اميرالمؤ منين (عليه السّلام ) از پس پرده هاى غيب ، جنگاورى و دليرى فرزند را درعرصه هاى پيكار دريافته بود و مى دانست كه او يكى از قهرمانان اسلام خواهد بود، لذااو را عباس (دُژم : شير بيشه ) ناميد؛ زيرا در برابر كژيها وباطل، ترشرو و پرآژنگ بود و در مقابل نيكى ، خندان و چهره گشوده. 

اما مشهورترين كنيه آن حضرت، ابوالفضل است، چون فرزندى به نام فاضل داشته، بلكه مى توان گفت پدر تمام فضايل انسانيت و كمال بوده است. در كتاب العباس دو كنيه ديگر براى آنحضرت نقل كرده است : يكى ابو القراية كه آن را از كتاب مزار سرائر ابن ادريس و مقاتل الطالبيين ابوالفرج و انوار النعمانيه سيد جزايرى و تاريخ خميس ‍ابوالحسن دياربكرى نقل فرموده ؛ و ديگرى ابوالقاسم است و مستند ايشان، زيارت روز اربعين مى باشد كه از جابر نقل شده و در آن آمده است كه وى در روز اربعين متوجه قبر آن بزرگوار گرديد و گفت : اسلام عليك يا اءباالقاسم ، اسلام عليك يا عباس بن على عليه السلام الخ و چون جابر از اكابر صحابه بوده و دراين خانواده تربيت شده است، البته سبب آن را مى داند، چه آنكه آن حضرت فرزندى به نام قاسم نداشت تا مكنى به آن شود. 

منبع:---------------------------

1. چهره درخشان قمر بني هاشم جلد 1, حجت الاسلام شيخ على ربانى خلخالى 

2. زندگاني حضرت ابوالفضل العباس (ع), علّامه محقق حاج شيخ باقر شريف قرشى