در تاريخ آمده است كه اعراب جاهلى در اين ماه‏ها جنگ را ترك مى‏ كردند و با آسودگى بت‏هاى خود را پرستش مى‏ كردند. آيا اين ماه‏ها سنت ابراهيمى بود كه منحرف گشته، يا اين كه واضع آن اعراب جاهلى بودند؟ با توجه به عملكرد اعراب جاهلى در اين ماه‏ها چرا قرآن اين ماه‏ ها را حرمت نهاده است؟
فلسفه وجودى ماه‏هاى حرام از سوى خدا و به خاطر دست كشيدن از قتل و خون ريزى وجدال است، تا دامنه آرامش و امنيّت فراگير شود و آدميان در اين مدّت با آسايش خاطر بتوانند در سايه عبادت و بندگى خدا سعادت خويش را تأمين نمايند.(1)
انسانى كه مدتى نسبتاً طولانى سختى‏ ها و گرفتارى‏ هاى جنگ را پشت سر گذاشته، با خاموش شدن صداى چكاچك شمشيرها در ماه‏هاى حرام فرصت پيدا مى‏ كند به گذشته خود بيند يشد. اى بسا ترك جنگ دراين مدت عاملى براى برقرارى صلح و آرامش باشد؛(2) تأييد آن در دين اسلام نشانه روح صلح‏ طلبى است. ناگفته نماند كه اگر دشمن بخواهد از اين قانون اسلامى سوء استفاده كند و حريم ماه ‏هاى حرام را بشكند، اجازه مقابله به مثل داده شده است.(3)
كلمات برخى از مفسّران حاكى از اين است كه اعراب جاهلى حرمت اين ماه‏ها را رعايت كرده‏ اند، به گونه‏ اى كه اگر قاتل پدر خود را در اين فاصله زمانى مشاهده مى ‏كردند، با او كارى نداشتند.(4)
امّا حرمت اين چهار ماه از چه زمانى آغاز شده است، برخى گفته‏ اند:
حرمت اين ماه‏ها از شريعت حضرت ابراهيم(ع) است.(5)
از برخى روايات استفاده مى‏ شود سرآغاز حرمت ماه‏ هاى حرام، آغاز آفرينش آسمان‏ها و زمين است؛ در روايتى از امام باقر(ع) آمده است:
به احترام كعبه، خدا حرمت ماه‏ هاى حرام را در كتاب خود، همان روزى كه آسمان و زمين را آفريد، وضع كرد كه سه ماه آن پشت سر هم و يك ماه آن جداگانه است.(6) دراين باره قرآن مى‏ گويد:
تعداد ماه‏ها نزد خداوند در كتاب (آفرينش) الهى از آن روز كه آسمان و زمين را آفريد، دوازده ماه است كه از آن چهار ماه، ماه حرام است.(7)
منبع:
1. تفسير الميزان، علامه طباطبا ئى، ج 9، ص 280.
2. تفسير مجمع البيان، طبرسى، مؤسسه اعلمى، بيروت، ج 5، ص 50.
3. تفسير نمونه، ح 7، ص 409 - 408.
4.تفسير مجمع البيان، همان؛ التبيان فى تفسير القرآن، محمد بن الحسن الطوسى، داراحياء التراث العربى، بيروت، ج 5، ص 214.
5. تفسير الميزان، همان، ص 281.
6. كافى، كلينى، دار صعب، بيروت، ج 4، ص 241 - 240.
7. توبه (9) آيه 36.