پژوهشي در مورد فدک در پاسخ به يک دانشور سنّي
آيت الله سيد علي حسيني ميلاني
انتشارات الحقايق، چاپ ششم، 1392، قم
در تاريخ مذهبي شيعه کتابهاي بسياري هستند که در مقام جواب به پرسش سائلي پديد آمده اند؛ گاه سائل، سؤالاتي درون مذهبي داشته و گاه فردي بوده جوياي حقيقت از ديگر کيش و مسلک ها. برخي از اين کتابها در پي نامه نگاري تدوين شده اند همچون المراجعات علامه شرف الدين و گاهي حاصل گفتگوي دو نفر بوده اند همچون شيعه در اسلام علامه طباطبائي در گفتگو با فردي همچون هانري کربن.
نمونه ديگر از اين دست کتابها، کتاب فدک در فراز و نشيب از آيت الله سيد علي حسيني ميلاني است که در مقام پاسخ به نامه اي الکترونيکي از دانشوري اهل سنت نگاشته است.
نويسنده نامه از آيت الله سيد علي حسيني ميلاني تقاضا مي کند که نظر شيعيان را در ماجراي فداک بنگارد، و اينکه جواب دهد که چرا فدک براي شيعيان مهم است؛ در کنار اين مطالب چندين نقد نيز وارد مي سازد از جمله اينکه شيعه به زن از ملک ارث نمي دهد؛ اينکه در کافي هم آمده که انبياء درهم و دينار ارث نمي گذارند و حضرت علي در دوران حکومتش فدک را بازپس نگرفت.
آيت الله ميلاني در چهار بخش به سوالات اين سائل پاسخ گفته است:
بخش اول پاسخ، نگاهي کوتاه به ماجراي فدک است. در اين بخش علّت توجّه خاص به مسائل مربوط به حضرت زهرا عليها السلام و ارتباط ماجراى فدك با امامت بيان شده است.
سپس موضوع بخشش فدك به فاطمه عليها السلام به وسيله پيامبر صلى اللّه عليه وآله، بر اساس آيات قرآن نقل شده است.
بعد از آنکه فدک را مصادره کردند، حضرت فاطمه سلام الله عليها با ارائه دليل و حضور شاهدان (امير المؤمنين و ام ايمن) به مطالبه حق خويش پرداخت اما به اين درخواست و شهادت شاهدان آن حضرت توجهي نشد.
پس از آن ماجرا، حضرت فاطمه سلام الله عليها، فدک را به عنوان ارث مطالبه کرد. اما به اين درخواست نيز پاسخي داده نشد.
بخش دوم، نقد و بررسي حديث «إنّا معاشر الأنبياء لا نورث وما تركناه صدقة» است. در اين بخش نظرات اصوليون، حديث شناسان، و متکلمان در اين باره آمده است.
سپس بيان شده که قرآن حديث «لا نورث» را تكذيب مى كند؛ افزون بر آن على عليه السلام و عبّاس عموي پيغمبر نيز آن را تکذيب کردند چرا که آن دو عملا به دنبال ارث خود از اموال پيغمبر بودند.
بر اينها بيفزاييم که همسران رسول خدا نيز ارث خود را از اموال رسول خدا، خواستار شدند.
نويسنده در بخش سوم نارضايتي حضرت فاطمه را از گرفته شدن فدک مورد کنکاش قرار داده است.
در بخش چهارم، اين سه مطلب بررسي و پاسخ داده شده اند:
1. شيعه به زن ارث نمي دهد؛
2. انبيا درهم و دينار ارث نمي گذارند؛
3. چرا على عليه السلام در دوران حكومتش فدك را پس نگرفت؟