سلمان ، كه الگوى يك مسلمان كمال جو و پاك و وارسته و خود ساخته است ،ارزشهاى متعالى بسيارى را در وجود خويش ، جمع كرده بود و فضيلت هاى گوناگونى را دارا بود.به برخى از اين فضائل ، كه نمود و جلوه بيشترى دارد اشاره مى كنيم :
علم
پيامبر اسلام (ص ) فرموده است : اگر دين در ثريا بود، سلمان به آن دسترسى پيدا مى كرد.  اين ، اندازه تلاش اين مرد را در راه حق جوئى مي رساند. در ميان صحابه پيامبر، كسى در علم و دانش به پاى سلمان نرسيده است . سلمان ، در طول عمر سيصدو پنجاه ساله اش ،  بصورت مداوم در راه كسب آگاهى و معرفت مى كوشيد و بهمين منظور هم ساليانى دراز، در خدمت رجال بزرگ مسيحيت بود و پيش از اسلام ، از اوصياء حضرت عيسى (ع ) بشمار مى رفت .
پس از مسلمان شدن هم ، از ياران ويژه پيامبر بود و در اوقات خاصى با آن حضرت خلوت مى كرد و از آن حضرت ، كسب علم مى كرد.  بى جهت نيست كه در روايات ، او را نمونه لقمان حكيم ياد كرده اند.
وسعت و عمق آگاهيهاى سلمان ، به حدى بود كه براى هر كس قابل هضم نيست . انسان ها به اندازه ظرفيت وجودى خويش مى توانند حامل علم باشند. سلمان در يكى از سخنانش از مقام علمى خود اينگونه تعبير كرده است :
اى مردم ! اگر من از آنچه ميدانستم شما را مطلع مى كردم ، مى گفتيد سلمان ديوانه است ، يا بر قاتل سلمان درود مى فرستاديد.
سلمان ، داراى علم بلايا و منايا (آگاهى از حوادث آينده ...) بود و همچنين از متوسمين (قيافه شناس ) و محدثين بود (محدث كسى است كه از غيب به او خبر ميرسد). جايگاه علمى سلمان چنان بود كه امام صادق (ع ) درباره اش فرموده است :
در اسلام ، مردى كه فقيه تر از همه مردم باشد، همچون سلمان ، آفريده نشده است .
حضرت على (ع ) و ديگر پيشوايان معصوم ، از سلمان بعنوان دانا به علوم گذشتگان و آيندگان ياد كرده اند. هنگامى كه اميرالمومنين (ع ) احوال ياران رسول خدا را بيان مى كند، وقتى به نام سلمان مى رسد، مى فرمايد:
به به ، سلمان از ما خانواده است ، شما همانند سلمان را كجا مى يابيد؟ او همچون لقمان حكيم است و علم اول و آخر را مى داند، سلمان دريائى بيكران است ...
سلمان ، گنجينه علوم محمدى بود. در يك شرفيابى كه سلمان خدمت پيامبر رسيد، ضمن تكريم و احترامى كه پيامبر از او كرد و كنار خود نشاند، فرمود:
سلمان! تو شب را به صبح آوردى در حاليكه علوم و اسرار ما را در صندوقچه سينه خود محفوظ داشتى ، به آنچه ما امر و نهى كرديم دانائى ،
تو آموزگار مسلمانانى ، مردم بايد آداب و دستورات دين را از تو بياموزند. سلمان! به خدا سوگند، تو گذرگاه دانش اهلبيت من هستى ، هر كه علم تاءويل و تنزيل و رموز و اسرار ما را بخواهد، بايد از تو پيروى كند.
دانش سلمان ، به معارف فكرى منحصر نمى شد.آگاهيهاى فنى او هم در حد بالائى بود. در جنگ خندق ، طرح كندن خندق را سلمان خدمت پيامبر پيشنهاد كرد و عملى شد.همچنين در جنگ طائف ، براى در هم كوبيدن قلعه هاى مشركين ، طرح ساختن منجنيق ، از ابتكاراتى است كه به سلمان نسبت داده شده است .

منبع:كتاب سلمان وبلال /جواد محدثي/قسمت فضيلت هاي برجسته سلمان