خضر(عليه السلام) كه بود؟ آيا او پيامبر بوده است؟

در قرآن مجيد صريحاً نامى از خضر برده نشده و از رفيق يا استاد موسى(عليه السلام)تنها به عنوان «عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنّا عِلْماً»(1) كه بيانگر مقام عبوديت، علم و دانش خاص او است، ياد شده است.
ولى در روايات متعددى اين مرد عالم به نام «خضر» معرفى شده است و از بعضى روايات استفاده مى شود: اسم اصلى او «بليا ابن ملكان» بوده و خضر لقب او است؛ زيرا هر كجا گام مى نهاده زمين از قدومش سرسبز مى شده است.
بعضى، نيز احتمال داده اند: نام اين مرد عالم، «الياس» بوده و از همين جا اين تصور پيدا شده است كه: ممكن است «الياس» و «خضر» نام يك نفر باشد، اما مشهور و معروف ميان مفسران و راويان حديث، همان اول است.
بديهى است، نام اين مرد، هر چه باشد مهم نيست، مهم اين است كه: او يك دانشمند الهى بود، مشمول رحمت خاص پروردگار، مأمور به باطن و نظام تكوينى جهان، و آگاه از پاره اى از اسرار، و از يك جهت، معلم موسى بن عمران، هر چند موسى(عليه السلام) در پاره اى از جهات بر او مقدم بوده است.
و در اين كه او پيامبر بوده است، يا نه باز روايات مختلفى داريم:
در جلد اول «اصول كافى» روايات متعددى نقل شده است كه دلالت دارد اين مرد عالم، پيامبر نبود، بلكه دانشمندى همچون «ذو القرنين» و «آصف ابن برخيا» بوده است.
در حالى كه از پاره اى ديگر از روايات استفاده مى شود، او داراى مقام نبوت بود، و ظاهر بعضى تعبيرات آيات قرآن، نيز همين است؛ زيرا در يك مورد مى گويد: «من اين كار را از نزد خود نكردم»(2) و در جاى ديگر مى گويد: «ما مى خواستيم چنين و چنان شود». و از بعضى از روايات استفاده مى شود: او از يك عمر طولانى برخوردار بوده است.(3)
منبع:
1. كهف، آيه 65
2. كهف، آيه 82.
3. تفسير نمونه، جلد 12، صفحه 553.