ابلاغ آيات ابتدايي سوره برائت به مشركين، توسط چه كسي انجام شد؟
يك سال پس از فتح مكه، وقت آن رسيده بود كه پيامبر گرامي (ص) هر نوع مظاهر بت پرستي و حركت غير انساني را با نيروي نظامي درهم بكوبد و با توسل به قدرت، بت پرستي را كه منشأ عمده ي مفاسد اخلاقي و اجتماعي و يك نوع تجاوز به حريم انسانيت بود ريشه كن سازد و بيزاري خدا و رسولش را در مني و در روز عيد قربان و در آن اجتماع بزرگ كه از همه ي نقاط حجاز در آنجا گرد مي آيند اعلام بدارد. خود آن حضرت يا شخص ديگري قسمتي از اول سوره ي برائت را، كه حاكي از بيزاري خدا و پيامبر او از مشركان است، در آن اجتماع بزرگ بخواند و با صداي رسا به بت پرستان حجاز اعلام كند كه بايد وضع خود را تا چهار ماه ديگر روشن كنند، كه چنانچه به آيين توحيد بگروند در زمره ي مسلمانان قرارخواهند گرفت و به سان ديگران از مزاياي مادي و معنوي اسلام بهره مند خواهند بود، ولي اگر بر لجاجت و عناد خود باقي بمانند، پس از چهار ماه بايد آماده ي نبرد شوند و بدانند كه در هر جا دستگير شوند، كشته خواهند شد.
آيات سوره ي برائت هنگامي نازل شد كه پيامبر (ص) تصميم به شركت در مراسم حج نداشت. زيرا در سال پيش، كه سال فتح مكه بود، در مراسم حج شركت كرده بود و تصميم داشت كه در سال آينده نيز كه بعدها آن را «حجةالوادع» ناميدند در اين مراسم شركت كند. از اين رو ناچار بود كسي را براي ابلاغ پيامهاي الهي انتخاب كند. نخست يكي از صحابه نام آشنا را به حضور طلبيد و قسمتي از آغاز سوره ي برائت را به او آموخت و او را با چهل تن روانه ي مكه ساخت تا در روز عيد قربان اين آيات را براي آنان بخواند.
وي راه مكه را در پيش گرفت كه ناگهان وحي الهي نازل شد و به پيامبر (ص) دستور داد كه اين پيامها را بايد خود پيامبر و يا كسي كه از اوست به مردم برساند و غير از اين دو نفر، كسي براي اين كار صلاحيت ندارد.
اكنون بايد دين اين فردي كه از ديده ي وحي از اهل بيت پيامبر (ص) است و اين جامه بر اندام او دوخته شده است، كيست؟
چيزي نگذشت كه پيامبر اكرم (ص) حضرت علي (ع) را احضار كرد و به او فرمان داد كه راه مكه را در پيش گيرد و صحابي را در راه دريابد و آيات را از او بگيرد و به او بگويد كه وحي الهي پيامبر را مأمور ساخته است كه اين آيات را بايد يا خود پيامبر و يا فردي از اهل بيت او براي مردم بخواند و از اين جهت انجام اين كار به وي محول شده است.
حضرت علي (ع) با جابر و گروهي از ياران رسول خدا (ص) در حالي كه بر شتر مخصوص پيامبر سوار شده بود، راه مكه را در پيش گرفت و سخن آن حضرت را به ابوبكر رسانيد. او نيز آيات را به حضرت علي (ع) تسليم كرد.
امير مؤمنان وارد مكه شد و در روز دهم ذي الحجه بالاي جمره ي عقبه، با ندايي رسا سيزده آيه از سوره ي برائت راقرائت كرد و قطعنامه ي چهار ماده اي پيامبر (ع) را با صداي بلند به گوش تمام شركت كنندگان رسانيد. همه ي مشركان فهميدند كه تنها چهار ماه مهلت دارند كه تكليف خود را با حكومت اسلام روشن كنند. آيات قرآن و قطعنامه ي پيامبر تأثير عجيبي در افكار مشركين داشت و هنوز چهار ماه سپري نشده بود كه مشركان دسته دسته به آيين توحيد روي آوردند و سال دهم هجرت به آخر نرسيده بود كه شرك در حجاز ريشه كن شد.
منبع:
فروغ ولايت آيت الله العظمي سبحاني ص119