آيا ايمان نخستين مؤمن به پيامبر(ص) در 10 سالگي قابل اعتناست؟

اسكافي در كتاب معروف خود درباره اين فضيلت تاريخي كه حضرت علي (ع) در محضر پدر و عموها و شخصيت هاي برجسته ي بني هاشم با پيامبر (ص) پيمان فداكاري بست و آن حضرت نيز او را برادر و وصي و خليفه ي خود خواند، داد سخن سر داده چنين مي گويد:
كساني كه مي گفتند ايمان امام (ع) در دوران كودكي بوده است دوراني كه كودك در آن خوب و بد را به درستي تشخيص نمي دهد درباره ي اين سند تاريخي چه مي گويند؟
آيا ممكن است پيامبر (ص) رنج پختن غذاي جمعيت زيادي را بر دوش كودكي بگذارد؟ و يا به كودك خردسالي فرمان دهد كه آنان را براي ضيافت دعوت كند؟ آيا صحيح است پيامبر كودك نابالغي را راز دار نبوت بداند و دست دردست او بگذارد و او را برادر و وصي و نماينده ي خود در ميان مردم معرفي كند؟
مسلماً خير. بلكه بايد گفت علي (ع) در آن روز از لحاظ قدرت جسمي و رشد فكري به حدي رسيده بود كه براي همه ي اين كارها شايستگي داشت. لذا اين كودك هيچ گاه با كودكان ديگر انس نگرفت و در جرگه ي آنان وارد نشد و به بازي با آنان نپرداخت، و بلكه از لحظه اي كه دست پيمان خدمت و فداكاري به سوي رسول خدا دراز كرد در تصميم خود راسخ بود و پيوسته گفتار خود را با كردار توأم مي ساخت و در تمام مراحل زندگي انيس پيامبر (ص) بود.
ضمنا آيه «وَ آتَيناهُ الحُكمَ صَبيّاً»[1] كه در مورد اعطاي مقام نبوت به حضرت يحيي(ع) در دوران كودكي است، پاسخ دندان شكنى است براى خرده گيرانى كه مى گويند على (ع) نخستين كسى نبود كه از ميان مردان به پيامبر (ص) ايمان آورد، چرا كه در آن روز كودك ده ساله بود و ايمان كودك ده ساله پذيرفته نيست. در حديثى از امام على بن موسى الرضا ع مى خوانيم كه جمعى از كودكان در زمان كودكى آن حضرت به سراغش آمدند و گفتند اذهب بنا نلعب:" بيا برويم و با هم بازى كنيم"! او در جواب فرمود: ما للعب خلقنا:" ما براى بازى كردن آفريده نشده ايم". البته بايد توجه داشت منظور از «لعب» در اينجا سرگرمي هاى بيهوده و به تعبير ديگر بيهوده گرايى است، اما گاه مى شود لعب و بازى هدفى را تعقيب مى كند هدفى منطقى و عقلانى، مسلما اين گونه بازي ها از اين حكم مستثنى است.
اما علي (ع) نه تنها در آن مجلس اولين كسي بود كه ايمان خود را نسبت به رسالت پيامبر (ص) ابراز داشت بلكه هنگامي كه سران قريش از پيامبر خواستند كه براي اثبات صدق گفتار خويش و گواه ارتباطش با خدا معجزه اي بياورد (يعني دستور دهد كه درخت از جاي خود كنده شود و برابر آنان بايستد) علي در آن هنگام نيز يگانه فردي بود كه ايمان خود را در برابر انكار ديگران ابراز كرد.
پي نوشت:
[1] سوره مريم، آيه 12.
فروغ ولايت، ص 43.
تفسير نمونه، ج 13، ص 29.