wait لطفا صبر کنید
پاسخگويي آنلاين
0.0 (0)

حائل شدن خدا بين انسان و قلب او به چه معناست؟

در آيه 24 سوره انفال آمده است:
«أَنَّ اللَّهَ يحَُولُ بَينْ‏َ الْمَرْءِ وَ قَلْبِه»خداوند ميان انسان و قلب او حايل مى‏ شود.
«يحول» در اين آيه از ريشه حول به معناي تغيير و جدايي است.[1] در اين آيه از حائل شدن خدا بين انسان و قلب او سخن گفته شده است. اما جداي از معناي لغوي يحول، در اينكه منظور از حائل شدن خداوند بين انسان و قلب دقيقا چيست، مفسران ديدگاه هاي مختلفي بيان كرده اند كه در اينجا به دو نظريه مهم از ميان آنها خواهيم پرداخت. از طرفداران نظريه اول علامه طباطبايي و نظريه دوم آيه الله جوادي آملي است كه در ادامه به تبيين ديدگاه هاي ايشان خواهيم پرداخت:
1.حيلوله به معناي سلطه، حاكميت و قدرت الهي:
علامه طباطبايي كه مدافع اصلي اين نظريه است، در توضيح ديدگاه خود مي نويسد:«اين آيه بر مالكيت و سلطه حقيقتي خداوند بر انسان اشاره مي كند. خداي تعالي از اينرو كه مالك حقيقي تمام موجودات و از جمله انسان است، از خود انسان به انسان و قوايي كه او(به ظااهر) مالك آنهاست ، نزديك تر است؛ چرا كه هر چه را كه انسان دارد خداوند به او تمليك كرده، پس او ميان وي و مايملكش حائل و رابط است. در واقع اين آيه اشاره به ولايت تكويني خداوند دارد.» علامه معتقد است كه اين آيه يك مفهوم عام و جامع دارد كه آن سلطه و حاكميت الهي است و تمام نظريات ديگر مفسران از مصاديق همين مفهوم عام شمرده مي شود.[2] گويا آيه مي خواهد بگويد اي مردم بدانيد كه خداوند مالك حقيقي قلب هاي شماست و قلب هاي شما بين دو انگشت خداوند است: «فان القلب بين اصبعين من اصابع الرحمن يصرفه كيف يشاء» همان قلب بين دو انگشت از انگشتان خداوند قرار دارد كه آنرا هرگونه كه بخواهد تصرف مي كند.[3]
2. حيلوله به معناي نهايت قرب الهي:
برخي از مفسران بر اين باورند كه معني لغوي حول كه تغيير است درباره ذات حق تعالي ممكن نيست، بنابراين حيلوليت را به معناي مجازي گرفته و آنرا مجاز از نهايت قرب خداوند دانسته اند، زيرا چيزي كه حد فاصل دو چيز قرار مي گيرد به آن دو چيز نزديك تر از ديگري است؛ چرا كه او به هر دو متصل، ولي آن دو از يكديگر جدا مي باشند. لازمه اين قرب، علم خداوند به همه اعمال و رفتار و حتي نيات آشكار و پنهان انسان است. در اين تحليل معناي اين آيه همانند آيه «وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريد[4]» مي باشد
آيه الله جوادي آملي بهترين تبيين را در اين زمينه دارد و تاكيد فراواني روي اين معنا از آيه مي كند. ايشان بر اين باور است كه نزديكي خداوند به انسان انواع و اقسامي دارد كه اين فقره از آيه شريفه يك قسم خاصي از آنرا بيان مي كند كه آن نهايت قرب الهي به انسان است. وي در اين زمينه مي نويسد: آيات قرآن در زمينه نزديك بودن خدا به انسان به چهار دسته تقسيم مي شود:
1.دسته اي دلالت بر اصل قرب مي كند:« فَإِنِّي قَريبٌ أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاع»[5]
2.دسته ديگر آياتي است كه دلالت مي كند بر اينكه خدا به انسان از ديگران نزديكتر است: «وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ»[6]
3.دسته سوم آياتي است كه دلالت دارد بر اينكه خدا از رگ حيات انسان نيز به او نزديك تر است: « وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريد[7]»
4. دسته چهارم آياتي است كه مي گويد خداوند به انسان از خود انسان هم نزديك تر است: «أَنَّ اللَّهَ يحَُولُ بَينْ‏َ الْمَرْءِ وَ قَلْبِه».[8]
بنابراين حائل شدن خداوند بين انسان و قلب او را مي توانيم به معناي حاكميت و سلطه خداوند بر انسان و يا به معناي نهايت قرب و نزديكي خدا به بنده اش بدانيم و هر دو معنا به نوعي تبيين كننده نوع رابطه خداوند با بندگانش است.
پي نوشت:
[1] .  المفردات في غريب القرآن، راغب اصفهاني، دارالعلم الدار الشامية، دمشق، 1412، ص: 266
[2] . الميزان في تفسير القرآن، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسين حوزه علميه قم، 1417، ج‏9، ص: 46-50
[3] . بررسي و تحليل ديدگاه هاي مفسران درباره آيه «ان الله يحول بين المرء و قلبه»، فصلنامه مطالعات تفسيري، س ششم، پاييز 94، ش23،ص32
[4] . و ما به او از رگ قلبش نزديك تريم. ق،16
[5] . من نزديكم! دعاى دعا كننده را، به هنگامى كه مرا مى‏ خواند، پاسخ مى‏ گويم. بقره،186
[6] . و ما از شما به او نزديك تريم ولى نمى‏ بينيد. واقعه،85
[7] . و ما به او از رگ قلبش نزديك تريم. ق،16
[8]. بررسي و تحليل ديدگاه هاي مفسران درباره آيه «ان الله يحول بين المرء و قلبه»، ص34-35

توبه رحمت بازگشت توبه خدا تواب
توفيق پذيرش تخفيف اجابت افاضه
بلا
NotCache List Paramters: 3&467&18840!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++