در رابطه با شيوه تنبيه تحريمي نه تنبيه بدني توضيح دهيد؟
1 - جلوگيري از فعاليتهاي مورد علاقه يك نوجوان (تنبيه تحريمي)
براي موثر بودن اين نوع تنبيه، نوجوان بايد سرگرم فعاليتي باشد كه مورد علاقه ي اوست تا از طريق توقف آن فعاليت بتوان او را تنبيه كرد. با توجه به اينكه بعضي از بچههاي امروزي داراي دستگاه بازيهاي كامپيوتري يا ساير سرگرميها در اتاق خود هستند، محبوس كردن آنها در اتاق جريمه مناسبي نيست. از سوي ديگر، به دليل آنكه نوجوانان مايلند تنها باشند، محبوس كردن آنها در اتاق تنبيه موثري نخواهد بود. اكنون به چند مثال توجه كنيد:
مادري به همراه دخترش براي خريد لباس به مركز خريد رفته است. دختر در مورد مدل لباس با او جر و بحث ميكند. مادر ممكن است به او بگويد تا سه بار به تو اخطار ميدهم اگر باز به جر و بحث ادامه دادي تا هفته بعد از خريد منصرف شده و به خانه برميگرديم؛ دختر او متوجه ميشود كه اگر به رفتارش ادامه دهد از ادامه ي خريد محروم خواهد شد.
شما ممكن است پسر 16ساله خود را براي 2ساعت به تمرين رانندگي ببريد. پس از مدت كوتاهي پسر شما سرعت خود را افزايش ميدهد. شما به او ميگوييد: هر بار كه سرعت از حد مجاز بالاتر رود 10 دقيقه از مدت تمرين (2ساعت) كسر خواهد شد.
براي افزودن بر تأثير اين روش تنبيهي، بايد چند نكته را به خاطر بسپاريد:
نخست، شما بايد به طور دقيق مشخص كنيد كه فرزندتان در ازاي چه رفتاري تنبيه خواهد شد؛ مثلاً والدين ممكن است به فرزندانشان بگويند «ديگر با هم دعوا نكنيد». منظور آنها اين است كه يكديگر را كتك نزنند، فحش ندهند يا مسخره نكنند؟ لذا اين موارد را بايد به طور واضح مشخص نمايند.
دوم، بايد از اخطار يا تذكر دادن نيز استفاده كنيد. مثلاً، اگر يكبار ديگر فلان رفتار را مرتكب شوي، به فلان صورت تنبيه خواهي شد.
سوم، فرزند شما بايد آگاه شود كه تا چه مدت از يك فعاليت خاص محروم خواهد شد و براي پايان دادن به محروميت چه كاري بايد انجام دهد. مثلاً، مادري كه به خاطر جر وبحث كردن دخترش در مورد مدل لباس، تصميم گرفت به خريد كردن خاتمه دهد، اگر بگويد هفته ي بعد خريد خواهيم كرد، زمان يك هفته را براي پايان تنبيه معين كرده است و اگر بگويد در ازاي فلان رفتارت دوباره به خريد خواهيم آمد، راه پايان دادن به تنبيه را مشخص كرده است، لذا فرزند او ميداند كه بايد چه كند.
محروم كردن از يك فعاليت مورد علاقه بايد بهطور پيگير اجرا شده و چندين بار تكرار شود تا رفتار يك فرد را تعديل نمايد. بهكار بردن اين تنبيه بايد بدون هيجان و عصبانيت باشد و به عنوان يك روش كارآمد به آن توجه شود كه اجراي آن نتيجهاي خاص را در پي خواهد داشت.
2 - از دست دادن جايزه.
وقتي براي انجام رفتاري جايزهاي تعيين كنيم و نوجوان نتواند به آن عمل كند، از جايزه هم خبري نخواهد بود. اين خود نوعي تنبيه محسوب ميشود. گاهي والدين از من سوال ميكنند : «اگر براي رفتار شايستهاي جايزهاي تعيين كرديم ولي فرزند ما آن رفتار شايسته را نشان نداد چه تنبيهي را توصيه ميكنيد؟» به آنها ميگويم همين كه جايزه را دريافت نكرده، تنبيه شده و لازم نيست از دو نوع تنبيه براي يك اشتباه استفاده كنيد. بهتر است تنبيهات را براي ساير رفتارهاي ناشايست ذخيره نماييد و همه ي آنها را براي يك رفتار خرج نكنيد.
3- تنبيه لفظي
داد زدن، ايراد گرفتن، غر زدن، نصيحت كردن و گفتن جملاتي كه موجب خجالت و احساس گناه در فرزندتان شود، تنبيه لفظي ناميده ميشوند. اين نوع مجازات در مورد افراد بالغ موثر نيست زيرا آنها عادت ميكنند سخنان شما را نشنيده بگيرند، از يك گوش بشنوند و از گوش ديگر بيرون كنند. برخي از آنها دچار كينه شده و از پدر و مادر خود ميرنجند. استفاده از تنبيه لفظي به طور مكرر، باعث پيدايش مشكلاتي ميشود.
4 - تنبيه بدني
كتك زدن، نيشگون گرفتن و ساير تنبيهات جسمي در اين دسته قرار ميگيرند تا نوجوان را از طريق ترساندن او كنترل كنند. گفتن اين جمله كه «من از تو بزرگتر و قويترم ، لذا هر كاري كه از تو ميخواهم مجبوري آنرا انجام دهي» نوعي تهديد به تنبيه بدني است. با توجه به اين كه تنبيهات بسياري وجود دارد، شما نبايد از تنبيه بدني استفاده كنيد.