بهترين راه به دست آوردن خوش بيني چيست؟
بهترين راه به دست آوردن خوش بيني چيست؟
يكي از عواملي كه بنيان هر جامعهاي را متزلزل كرده و حتي ميتواند فروپاشد، همانا "سوء ظن" افراد نسبت به يكديگر است، به خصوص اين كه اين عنصر زهرآگين به جامعه كوچك خانوادة مسلمانان راه پيدا كند; قرآن مجيد در رابطه با اجتناب از اين صفت زشت اخلاقي ميفرمايد: "يَـََّأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إثمٌ; (حجرات، 12) اي كساني كه ايمان آوردهايد! از بسياري از گمانها بپرهيزيد; چرا كه بعضي از گمانها گناه است." (ر.ك: فتح، 12) گمان بد، نه تنها به طرف مقابل و "حيثيت و آبروي" او، لطمه وارد ميكند و روح "بياعتمادي" را در جامعه كوچك خانواده سايه افكن مينمايد، بلكه براي صاحب آن نيز بلاي بزرگي است كه همانند خوره او را آزار ميدهد و دنيائي وحشت ناك و آكنده از غربت را براي او فراهم ميسازد. اسلام اجازه نميدهد هر كسي با اين كار با آبروي ديگران بازي ميكند و جهنمي نيز براي خويش به وجود آورد. رسول گرامي اسلامدر حديثي ميفرمايد: "خداوند خون و مال و آبروي مسلمان را بر ديگران حرام كرده و همچنين گمان بد درباره او بردن را"(ر.ك: مهجّة البيضأ، فيض كاشاني;، ج 5، ص 268، دفتر انتشارات اسلامي.)
اما راه مقابله با اين گناه: اولاً: گمان بد را، انسان از خود دور سازد، به اين ترتيب كه به راههاي حمل بر صحت بينديشد و احتمالات صحيحي را كه در مورد آن عمل وجود دارد، در ذهن خود مجسم سازد تا به تدريج بر "گمان بد" بر غلبه كرده "گمان نيك" و خير را جايگزين آن نمايد. قرآن ميفرمايد: "چرا هنگامي كه اين (تهمت) را شنيدند، مردان و زنان با ايمان نسبت به خود (و كسي كه همچون خود آنها است) گمان خير نبردند و نگفتند اين دروغي بزرگ و آشكار است؟! (نور، 12) به همين جهت است كه در آموزههاي روايي اهلبيت: چنين دستور دادهاند، كه اعمال برادران و خواهران ايمانيت را بر نيكوترين وجه ممكن حمل كن تا وقتي كه دليلي بر خلاف آن قائم شود.(ر.ك: تفسير نمونه، آيتالله مكارم شيرازي و ديگران، ج 14، ص 396 و ج 22، ص 181، دارالكتب الاسلامية / اصول كافي، كليني;، ج 2، ص 363، دارالكتب الاسلامية.)
ثانياً: اگر گمان بدي، بدون اختيار در ذهن پيدا شد، در عمل كوچكترين اعتنائي به آن نكنيد و ترتيب اثري به آن ندهيد و طرز رفتار خويش را دگرگون نسازيد. در حديثي از پيامبر اكرمميخوانيم: سه چيز است كه وجود آن در مؤمن پسنديده نيست و راه فرار دارد، از جمله سوء ظن است (فمخرجه من سوء الظن ان لا يحققه) كه راه فرار از آن اين است، كه به آن جامه عمل نپوشاند."(ر.ك: بحارالانوار، علامه مجلسي;، ج 72، ص 201، مؤسسة الوفأ، بيروت / معراج السعاده، ملااحمد نراقي، ص 161، انتشارات جاويدان)
با اين توجه راه به دست آوردن خوش بيني پرهيز از سوءظن است. و به دستور حضرت ختمي مرتبت"راه دستيابي به خوش بيني عمل نكردن به گمان بد است."