تعبير قرآن كريم از اين مقاطع گوناگون اين است كه شيطان صريحاً گفت: ﴿لَأقْعُدَنَّ لَهُم صِراطك المستقيم‌٭ ثم لاتينَّهم مِنْ بَينِ أيديهم ومِنْ خَلْفِهِم وعَن أيمانِهِم وعَن شمائلهم) من بر سر راه راست مي‌نشينم و انسانها را از جلو مي‌رانم و از پشت تعقيب مي‌كنم و از طرف راست و چپ گرفتارشان مي‌سازم . منظور از جلو، پشت سر، طرف راست و طرف چپ، جهات چهارگانه جغرافيايي نيست. زيرا حوزه وسوسه كه كار شيطان است، دل آدمي است و دل نيز از اقليم جغرافيايي منزّه است.
شيطان از راه القائات باطل، گاهي انسان را از آينده مي‌ترساند، گاهي نسبت به گذشته اندوهگين مي‏ كند و گاهي از جهت «يمين» و نقاط قوّتش و گاهي از جهت «شِمال» و نقاط ضعفش، وي را مي‌فريبد.

پي نوشت:

تفسير موضوعي، ج11، ص108-109.