برخي در مقام توسل، مقامات انبيا و اوليا را در نظر گرفته و خدا را به شايستگي‌هاي آنان، سوگند مي‌دهند؛ مثلاً مي‌گويند: خدايا! به حق رسول اعظم (صلّي الله عليه وآله) بيمار مرا شفا بده، در صورتي كه هيچ كس بر گردن خدا حق ندارد، تا خدا را به حق آنان سوگند دهيم.
 مقصود از حق در اين تعبيرها ، همان منزلت و مقام والايي است كه آنها نزد خدا دارند، و اگر هم اين منزلت، حق شمرده شود، حقي است كه خدا به آنان داده است و اين مطلب، عين توحيد است؛ زيرا خدا در برخي از موارد، بندة خود را ذي‌حق و خود را بدهكار معرفي مي‌كند، مثلاً مي‌فرمايد:«كانَ حَقّاً عَلَيْنا نَصْرُ المُؤْمِنينَ».(1).«ياري كردن افراد مؤمن حقي است بر ما».

در حديث نبوي وارد شده است كه فرمود:«بر خداست به كسي كه به خاطر حفظ عفت، ازدواج كرده،كمك كند».(2)

مراجعه به آيات و روايات روشن مي‌كند كه اين نوع حقوق بندگان بر خدا، امري رايج در كتاب و سنت است. مقصود از اين كه مي‌گويند كسي بر خدا حقي ندارد، اين است كه هيچ كس بالذات بر خدا حقي ندارد، ولي اين مانع از آن نيست كه خدا از روي تفضل و بزرگواري، افرادي را ذي حق معرفي كند و حتي از آنان وام بخواهد و بگويد:«مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللّهَ قَرْضاً حَسناً».(3)«كيست كه به خدا وام نيكو بدهد؟».
در حديث آموزش پيامبر (صلّي الله عليه وآله) به فرد نابينا در بخش توسل خوانديم كه پيامبر (صلّي الله عليه وآله) به او آموخت كه بگويد: اللّهمّ انّي أسألك وأتوجّه إليك بنبيّك محمد (صلّي الله عليه وآله) نبيّ الرحمة. (كلمه بنبيّك متعلق به دو فعل پيشين است:«أسألك » و «أتوجه إليك)» و معني جمله اين است كه خدايا من از تو به خاطر پيامبرت محمد (صلّي الله عليه وآله) پيامبر رحمت، درخواست مي‌كنم و به سوي تو روي مي‌آورم.
پيامبر گرامي (صلّي الله عليه وآله) هنگام دفن فاطمه بنت اسد در حقّ او چنين دعا كرد«خدايا! مادرم فاطمة بنت اسد را ببخش و جايگاه او را گسترده و فراخ گردان، به حق پيامبرت و پيامبراني كه پيش از من بودند».(4)
منبع:
1 . روم/47.
2 . سيوطي، جامع الصغير، ص 33.
3. حديد/11.

4 . مستدرك حاكم:3/108; حلية الأولياء:3/121; استيعاب در حاشيه الاصابه:4/382

گزيده راهنماي حقيقت آيت الله العظمي  سبحاني ص64