اينجا قرآن تعبيري دارد كه در اين تعبير ، هم نظر مفسرين را جلب كرده‏ است و هم روايات روي اين تعبير تكيه كرده ‏اند ، و آن اين است كه‏ مي‏ فرمايد: خدا اين نظام مرگ و زندگي را (درواقع يعني نظام طبيعت را) از آن جهت آفريد كه شما را در آزمون نيكوترين عمل قرار بدهد : " « ليبلوكم‏ ايكم احسن عملا »" . نفرمود : " ليبلوكم ايكم اكثر عملا "، چون دو گونه‏ مي‏ توانست بيان بفرمايد : يكي اينكه شما را آزمايش كند كه چه كسي بيشتر عمل مي‏ كند ، ديگراينكه شما را آزمايش كند كه چه كسي بهتر و نيكوتر و صوابتر عمل مي‏ كند . اگر تعبير اين بود كه چه كسي بيشتر عمل مي‏ كند ، تكيه‏ روي كميت بود ، ولي وقتي كه فرموده : " « ليبلوكم ايكم احسن عملا »" تكيه روي كيفيت است. از ما عمل مي‏ خواهند، ولي در عمل، ما مي ‏توانيم زياد عمل كنيم ، اما مي‏ توانيم بهتر عمل كنيم ، يعني چگونگي عمل ما بهتر باشد . در هر چيزي اين موضوع مطرح است . اين مثال عادي را ذكر كنم ، همين سخن‏ گفتن . آيا زياد حرف ‏زدن هنر است يا نيكو حرف‏ زدن؟ ممكن است يك انسان‏ ده ساعت پشت سر هم حرف بزند و يك نفر دو دقيقه حرف بزند ولي او در ده ساعت حرف‏ زدن هيچ محتوايي نداشته باشد و اين دو دقيقه حرف زدنش همه‏ محتوا باشد . اين دو دقيقه حرف مي‏ زند كه بعد ده ساعت مي‏ شود شرح داد ، او ده ساعت حرف مي ‏زند كه دو دقيقه نمي ‏شود از آن خلاصه گرفت . اين ، فرق‏ ميان كميت و كيفيت است . خدا انسان را مورد آزمون بهترين عمل قرار داده است ، نه آزمون زيادترين عمل . مي‏ دانيد كه زهادي كه در قديم وجود داشتند تكيه ‏شان بيشتر روي بيشترين‏ عمل بود . با همديگر مسابقه مي‏ گذاشتند ، او مي‏ گفت مثلا من شبانه‏ روزي چند هزار ركعت نماز مي‏ خوانم . ممكن است كسي دو ركعت نماز بخواند كه ارزشش‏ بيشتر باشد از صدها هزار ركعتي كه شخص ديگر مي‏ خواند . اين است كه در قرآن آمده است كه خدا مي ‏فرمايد : " « ليبلوكم ايكم احسن عملا » " و نفرموده : " اكثر عملا.

منبع:

استادمرتضي مطهري. ج8ص137،138