زندگي حضرت علي پس از بعثت پيامبر و قبل از هجرت
نخستين كسي كه اسلام آورد
بخش دوم از زندگاني حضرت علي (ع) را دوران پس از بعثت و قبل از هجرت تشكيل ميدهد. اين دوره از سيزده سال تجاوز نمي كند و حضرت علي (ع) در تمام اين مدت در محضر پيامبر بود و تكاليفي را بر عهده داشت.
نقاط جالب و حساس اين دوره، يك رشته افتخارات است كه نصيب امام شد افتخاراتي كه در طول تاريخ نصيب كسي جز حضرت علي (ع) نشده، احدي بر آنها دست نيافته است.
نخستين افتخار وي در اين بخش از زندگي، پيشگام بودن وي در پذيرفتن اسلام، و به عبارت صحيح تر، ابراز واظهار اسلام ديرينهي خويش بود.
پيشقدم بودن در پذيرفتن اسلام و گرويدن به آيين توحيد از اموري است كه قرآن مجيد بر آن تكيه كرده، صريحاً اعلام ميدارد كساني كه در گرايش به اسلام پيشگام بودهاند، در كسب رضاي حق و نيل به رحمت الهي نيز پيشقدم هستند. .
توجه خاص قرآن به موضوع «سبقت در اسلام» به حدي است كه حتي كساني را كه پيش از فتح مكه ايمام آورده وجان و مال خود را در راه خدا ايثار كردهاند برافرادي كه پس از پيروزي بر مكيان ايمان آورده و جهاد كردهاند برتري داده است ؛ چه رسد به مسلمانان صدر اسلام و گرايش به اسلام پيش از مهاجرت به مدينه.
توضيح اينكه: فتح مكه در سال هشتم هجرت انجام گرفت و پيامبر (ص) هجده سال پس از بعثت دژ محكم بت پرستان را گشود. علت برتري ايمان مسلمانان پيش از فتح مكه اين است كه آنان در زماني ايمان آوردند كه اسلام درشبه جزيره به قدرت و حكومت نرسيده بود و هنوز پايگاه بت پرستان به صورت يك دژ شكستناپذير باقي بود وجان و مال مسلمانان را خطرات بسيار تهديد ميكرد. اگر چه مسلمانان، بر اثر مهاجرت پيامبر از مكه و گرايش اوس وخزرج و قبايل مجاور مدينه به اسلام، از يك قدرت نسبي برخوردار بودند و در بسياري از برخوردهاي نظامي پيروز ميشدند، ولي خطر به كلي مرتفع نشده بود.
در موقعيتي كه گرويدن به اسلام و بذل جان و مال از ارزش خاصي برخوردار باشد، قطعاً ابراز ايمان و تظاهر به اسلام در آغاز كار كه قدرتي جز قدرت قريش و نيروي دشمن نبود بايد ارزش بالاتر و بيشتري داشته باشد. از اين نظر، سبقت به اسلام در مكه و ميان ياران پيامبر (ص) از افتخاراتي محسوب ميشد كه هيچ فضيلتي با آن برابري نمي كرد.
عمر در يكي از ايام خلافت خود از خباب، ششمين مسلمان زجر كشيدهي صدر اسلام، پرسيد كه رفتار مشركان مكه با او چگونه بود. وي پيراهن خود را از تن بيرون كرد و آثار زجر و سوختگي پشت خود را به خليفه نشان داد و گفت:بارها زره آهني بر او ميپوشاندند و ساعتها در زير آفتاب سوزان مكه نگاهش ميداشتند؛ و گاه آتشي بر ميافروختند و اورا به روي آتش ميافكندند و ميكشيدند تا آتش خاموش شود.باري، مسلّماً بزرگ و برتري معنوي از آن افرادي است كه در راهاسلام هر زجر و شكنجهاي را به جان ميخريدند و از صميم دل ميپذيرفتند.كسي پيشگامتر از حضرت علي نبود.بسياري از محدثان و تاريخ نويسان نقل ميكنند كه پيامبر اكرم (ص) روز دوشنبه به رسالت مبعوث شد و حضرت علي (ع) فرداي آن روز ايمان آورد. پيش از همه، رسول اكرم، خود به سبقت حضرت علي (ع) در اسلام تصريح كرد و در مجمع عمومي صحابه چنين فرمود:
نخستين كسي كه در روز رستاخير با من در حوض (كوثر) ملاقات ميكند پيشقدمترين شما در اسلام، علي بن ابي طالب است.
احاديث و روايات منقول از پيامبر اكرم (ص) و امير مؤمنان (ع) و پيشوايان بزرگ ما، و نيز آراء محدثان و مورخان دربارهي سبقت امام (ع) بر ديگران به اندازهاي زياد است كه مجال بيان همه آنها نيست. از اين نظر، تنها به سخنان خود امام و نقل يك داستان تاريخي در اين زمينه اكتفا ميكنيم.اميرمؤمنان ميفرمايد:
«انا عبدالله و اخو رسول الله و انا الصديق الاكبر، لايقولها بعدي الا كاذب مفتري و لقد صليت مع رسول الله قبل الناس بسبع سنين و انا اول من صلي معه» .
من بندهي خدا و برادر پيامبر و صديق بزرگم؛ اين سخن را پس از من جزدروغگويي افترا ساز نمي گويد. من با رسول خدا هفت سال پيش از مردم نماز گزاردهام و اولين كسي هستم كه با او نماز گزارد.
امام در يكي از سخنان ديگر خود ميفرمايد:در آن روز، اسلام جز به خانهي پيامبر (ص) و خديجه راه نيافته بود و من سومين شخص اين خانواده بودم.
در جاي ديگر، امام (ع) سبقت خود را به اسلام چنين بيان كرده است:«اللهم اني اول من اناب و سمع و اجاب، لم يسبقني الا رسول الله (ص) بالصلاة».
خدايا، من نخستين كسي هستم كه به سوي تو بازگشت و پيام تو را شنيد و به دعوت پيامبر تو پاسخ گفت، و پيش ازمن جز پيامبر خدا كسي نماز نگزارد.
منبع:
كتاب فروغ ولايت.آيت الله سبحاني.ص 25.26.27