مردان بزرگ و دوستان و دشمنانشان‏

درباره‏ي شخصيت‏هاي بزرگ جهان موضعگيري‏هاي متفاوت و گاه متضاد بسيار مي‏شود؛ دوستاني پيدا مي‏كنند كه در راه آنان سر از پا نمي شناسند و پروانه‏وار هستي خود را فداي ايشان مي‏كنند و به پاس دوستي بدترين شماتت‏ها وسخت‏ترين شكنجه‏ها را به جان پذيرا مي‏شوند. و متقابلاً، دشمناني پيدا مي‏كنند لجوج و كينه توز كه به هيچ وجه حاضر نمي شوند دست از دشمني خود بردارند و راه صلح و صفا را پيش گيرند.

دوستي و دشمني اين افراد گاه چنان شدت و وسعت مي‏گيرد كه حد و مرزي نمي شناسد و زمان و مكان را درمي نوردد و به زمانهاي بعد و مكان‏هاي ديگر نيز دامن مي‏كشد. شدت و دامنه‏ي اين نفوذ بستگي كامل به عظمت و علوّشخصيت انسان دارد.

در ميان شخصيت‏هاي بزرگ جهان هيچ كس به اندازه‏ي حضرت علي (ع) مورد داوريهاي ضد و نقيض واقع نشده، درصحنه‏ي جذب و دفع، محل توجه دو قطب مخالف قرار نگرفته است. از ميان شخصيت‏هاي عظيم انساني شايد فقط حضرت مسيح (ع) را بتوان از اين حيث مانند حضرت علي (ع) دانست، زيرا وي نيز، در قلمرو دوستي و دشمني،توجه دو گروه كاملاً متضاد را به خود جلب كرده است و از اين لحاظ يك نوع مشابهت ميان اين دو رهبر آسماني مشاهده مي‏شود.

حضرت مسيح، به پندار غالب مسيحيان، همان خداي مجسمو متجسد است كه براي نجات بندگان خود از گناه موروثي از پدر (حضرت آدم) به زمين آمد و سرانجام مصلوب شد! او در نظر عامه‏ي مسيحيان، جزالوهيت شخصيت ديگري ندارد.

در برابر آنان، يهوديان در جناح كاملاً متضاد قرار گرفته، آن حضرت را به افترا و دروغگويي متهم كرده‏اند وشنيع‏ترين تهمت را، كه قلم از ذكر آن شرم دارد، به مادر پاك او نسبت داده‏اند.

يك چنين تضادي درباره‏ي حضرت علي (ع) نيز همواره وجود داشته است. گروهي به جهت كمي ظرفيت و كوتاهي فكر، از فرط علاقه، سرور يكتاپرستان را تا مقام الوهيت بالابرده، كرامت‏هايي را كه از آن حضرت در طول زندگي ظاهرشده است گواه خدايي او گرفته‏اند. اين گروه، متأسفانه نام مقدس «علوي» را بر خود نهاده اند و هم اكنون افراد زيادي ازمشرب آنان پيروي مي‏كنند. جاي تأسف است كه دستگاه تبليغي شيعه تاكنون نتوانسته است از اين عواطف سرشاربهره برداري كند و چهره‏ي واقعي حضرت علي (ع) را به آنان بنماياند و ايشان را به صراط توحيد و يكتاپرستي، كه اميرمؤمنان (ع) خود افتخار جانبازي در آن راه را داشت، رهنمون شود.

در برابر اين گروه، از نخستين روزهاي خلافت ظاهري امام (ع) دسته‏اي عداوت او را به دل گرفتند و پس از مدتي به صورت گروه‏هايي به نام «خوارج» و «نواصب» در آمدند. پيامبر اكرم (ص) از ظهور اين دو جناح منحرف در زمان حكومت اميرالمؤمنين كاملاً آگاه بود و در يكي از سخنان خود به حضرت علي (ع) چنين فرمود:

«هلك فيك اثنان: محب غال و مبغض قال».

دو گروه در راه تو هلاك مي‏شوند: گروهي كه درباره‏ي تو غلو كنند و گروهي كه با تو دشمني ورزند.

يك مشابهت ديگر نيز ميان حضرت علي (ع) و حضرت مسيح (ع) وجود دارد و آن مكاني است كه اين دوشخصيت در آنجا ديده به جهان گشودند.

مسيح (ع) در سرزمين مقدسي به نام «بيت اللحم» (كه غير از بيت المقدس است) به دنيا آمده و از اين لحاظ بر سايرپيامبران بني اسرائيل يك نوع برتري يافت. و سرور آزادگان در سرزمين مقدس مكه و در خانه خدا، كعبه، به طوراعجازآميز ديده به جهان گشود و از قضا در خانه‏ي خدا (مسجد كوفه) نيز شربت شهادت نوشيده و در برابر آن «حسن مطلع» برخوردار از «حسن ختامي» شد كه كاملاً بي سابقه بوده و شايسته است كه در وصف او گفته شود: «نازم به حسن مطلع و حسن ختام او». 

منبع:

كتاب فروغ ولايت.آيت الله سبحاني.ص11.12