معمولاً اين نوع پرسش ها درباره نحله هاي كلامي و فرقه هاي مذهبي مطرح مي شود كه پس از رحلت پيامبر اسلام پديد آمده اند، مثلاً مي گويند: مذهب اشعري چگونه و از چه زماني پديد آمده است؟ در پاسخ گفته مي شود: مذهب اشعري يك مكتب كلامي است كه ابوالحسن اشعري در آغاز قرن چهارم آن را پي ريزي كرد. در مقابل آن، مذهب معتزله قرار دارد كه آن هم يك مذهب كلامي است و واصل بن عطا ( 80ـ 130هـ ) شاگرد حسن بصري ( م110هـ ) آن را بنيان نهاد. در اين موارد، مي توان براي پيدايش مذهب، تاريخ مشخصي تعيين كرد.

اين گفته در خصوص مذاهب فقهي نيز صادق است. مذهب حنفي به وسيله ابوحنيفه ( 80ـ 150هـ ) و مذهب شافعي به وسيله محمد بن ادريس شافعي ( 150ـ 204هـ ) پديد آمد و همچنين ديگر مذاهب فقهي نيز تاريخ پيدايش مشخصي دارند.

امّا تشيع يك مذهب كلامي و فقهي نيست كه پس از پيدايش اسلام و درگذشت رسول خدا (صلّي الله عليه وآله وسلّم ) پديد آمده باشد، تا درباره مبدأ آن به گفتگو بنشينيم. تشيع، با اسلام تاريخ يكسان دارد. در واقع تشيع همان اسلامي است كه پيامبر خدا (صلّي الله عليه وآله وسلّم ) آورده و يكي از تعاليم آن، استمرار رهبري و امامت به وسيله فردي است كه از جانب خدا تعيين و به وسيله پيامبر (صلّي الله عليه وآله وسلّم ) معرفي مي شود. اين اصل اساسي كه ضامن بقاي اسلام است و هويت تشيع را تشكيل مي دهد، در زمان خود رسول خدا (صلّي الله عليه وآله وسلّم ) به وسيله آن حضرت اعلام شد و گروهي از صحابه پيامبر، آن را پذيرفتند و پس از درگذشت رسول خدا (صلّي الله عليه وآله وسلّم ) بر همان پيمان باقي ماندند. اينان پيشگامان تشيع در عصر رسول خدا (صلّي الله عليه وآله وسلّم ) و پس از او بودند. امّا گروهي ديگر، اين اصل را ناديده گرفته و رهبري را از آن ديگري دانستند. 

منبع:

كتاب راهنماي حقيقت.آيت الله سبحاني. صفحه 31-32.