امام رضا عليه السلام، صفوان را كه از ياران بزرگ ايشان بود به امامت فرزندش رهنمون شد و در پاسخ صفوان كه خردسالي ايشان را پيش كشيد فرمود: «چه اشكالي دارد؟ حضرت عيسي در حالي پيامبر شد كه كمتر از سه سال داشت».[1] امام در موارد ديگري به همين استدلال تمسك جست[2]. همچنين به معمر بن خلاد فرمود: «من ابوجعفر (امام جواد) را در جاي خود نشانده و در مكان خود قرار داده ­ام ...».[3] حتي برخي اوقات، به افرادي كه به ملاقاتش مي ­آمدند دستور مي ­داد دسته جمعي به سوي فرزندش امام جواد رفته با او تجديد ملاقات و پيمان نمايند.[4] نيز در پاره­ اي موارد افراد را به فرزندش ارجاع مي­داد و آنگاه كه مجبور گرديد براي هميشه از مدينه برود به وكلائش دستور داد از «ابوجعفر جواد الائمه» اطاعت كنند و در ميان افراد مورد اعتمادش به امامت ايشان تصريح كرد».[5] ايشان در نامه ‌اي -كه از خراسان براي فرزندش نوشته بود- آورده است: «اباجعفر! شنيده­ ام وقتي سوار مركب مي ­شوي، غلامان تو را از درب كوچك خانه بيرون مي ­برند. اين از بخل آنهاست كه نمي خواهند خير تو به ديگران برسد. تو را به حق خودم سوگند مي ­دهم كه رفت و آمدت را از درب اصلي خانه قرار دهي و وقتي هم بيرون رفتي با خود، طلا و نقره داشته باش و هركس از تو چيزي خواست، از آنها به او بده. ... من هدفم آن است كه خداوند تو را بالا ببرد».[6]
حتي آنگاه كه امام رضا با سياست مأمون در بستر شهادت افتاد از فكر فرزند خود غافل نبود و به خليفه قاتل عباسي سفارش كرد: «با أبوجعفر رفتار خوبي داشته باش كه بقاي تو و او در اين دنيا اندك است».[7]

پي نوشت: -----------------------------
[1] . كليني، الكافي، تصحيح وتعليق على أكبر غفاري، دار الأضواء، بيروت، 1405 ق، ج1، ص 321، ح10 و ص384، باب حالات الأئمة في السن ح2و6 ؛ شيخ مفيد، الارشاد، چاپ سوم، منشورات مؤسسه اعلمي، بيروت، 1399 ق، ج2، ص276 ؛ مسعودي، اثبات الوصية، مؤسسه أنصاريان، قم، 1374 ش، ص232و233.
[2] . كليني، الكافي، ج1، ص322، ح13؛ شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص279 ؛ مسعودي، اثبات الوصية، ص233.
[3] . كليني، الكافي، ج1، ص320، ح2؛ شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص279.
[4] . شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص279.
[5] . مسعودي، اثبات الوصية، ص224.
[6] . كليني، الكافي، ج1، ص321.
[7] . «أحسن معاشرة أبي ­جعفر فان عمرك و عمره هكذا و جمع بين سبابتيه» (صدوق، عيون اخبار الرضا، تصحيح سيد مهدي حسيني لاجوردي، انتشارات جهان، تهران 1378ش، ج2، ص241).