هر چند فوائد جسمي نماز در برابر فوائد بي شمار دنيوي و اخروي آن ناچيز بوده و هيچ يك از نمازگزاران با اين نيت به اقامه نماز نمي پردازند، با اين حال نمي توان به سادگي از اين آثار و فوائد چشم پوشي نمود.
به طور مسلم نماز بر سلامتي جسم تاثير گذار است؛ چرا كه پيامبر خدا (صلي الله عليه و آله) سلامتي را يكي از فوائد نماز برشمرده و در وصف نماز فرموده اند: «رَاحَةٌ فِي الْبَدَن»[1]؛«نماز موجب راحتي و سلامتي در بدن است.»
در اين خصوص نيز تحقيقات مفصل و جالبي از سوي برخي محققين اسلامي و غير اسلامي صورت پذيرفته و نتايج آن به صورت كتاب در اختيار علاقه مندان قرار گرفته است. ما نيز در پاسخ به اين سوال، به ذكر نتايج برخي از اين تحقيقات كه در كتاب «راز نيايش (فوائد طبي و درماني نماز)» ذكر گرديده اكتفا نموده و مطالعه بيش تر در اين زمينه را به خوانندگان محترم واگذار مي نماييم:

دكتر« الكسيس كارل»[*] درباره فوائد طبى نماز مى گويد:
نتايج نماز و نيايش را با علم نيز مى توان دريافت، زيرا نماز و نيايش نه تنها به روى حالات عاطفى بلكه روى كيفيات بدنى نيز اثر مى كند و گاهى در چند لحظه يا چند روز بيمارى جسمى را بهبود مى بخشد. اين كشفيات هر چه قدر هم كه غير قابل درك باشند، بايستى به واقعيت شان معترف شد. دفتر مشاهدات طبى«لورد» بيش از 200 مورد درمان فورى و غير قابل ترديد سل ريوى و عفونت كليه و سرطان و امراض بدنى ديگر را ضبط كرده است.
در خصوص حركات نماز نيز، چنان كه امروزه ثابت گرديده، تكرار قيام و قعود در نماز بهترين وسيله اى است كه سرعت گردش خون را افزايش داده و از اين رو نماز را يكى از عوامل مؤثّر در به كار انداختن جهاز هاضمه دانسته اند كه راه اشتها و ميل به غذا را نيز هموار مى سازد. و جالب اين است كه اوقات نماز و مواقع هضم غذا كاملاً مناسب و هماهنگ بوده و چنان كه ملاحظه مى نماييم، در اين امر حكمت عجيبى به كار برده شده است؛ به اين ترتيب كه وقت نماز صبح پيش از شروع به غذاى صبحانه بوده، و ظهر قبل از آن كه انسان به نهار بپردازد و به هنگام غروب يا موقعى كه انسان بين دو وعده نهار و شام قرار دارد. 
طب جديد اين موضوع را ثابت كرده و مُدلّل ساخته كه نماز بهترين وسيله اى است كه از بالا رفتن فشار خون جلوگيرى كرده و در حفظ تعادل آن اثر بسزايى خواهد داشت. آرى طبق نظريه پزشكان چنان چه در اداى نماز مراقبت و محافظت به عمل آمده و حركات موزون آن به آرامى و طمأنينه كه از شرايط صحت آن است، توأم باشد، ثابت و مسلم گرديده كه از بسيارى بيماري هاى ناشى از فشار خون جلوگيرى خواهد كرد... و اين خود اثرى آنى و فورى بر قلب گذاشته و از ضربان تند و سريع آن مانع خواهد شد.

مجله«ريدرز دايچست» مى نويسد:
بر اساس تحقيقات معلوم شده است افرادى كه به طور مرتب به عبادتگاه مى روند، در برابر بسيارى از بيماري ها نظير: فشار خون، بيماري هايى قلبى، سل و سرطان هاى ناحيه گردن مصونيت دارند.

دكتر«ادوين فردريك پاورز»، استاد امراض عصبى در ايالات متحده آمريكا مى گويد:
علم طب در دنياى كنونى از بسيارى از رموز و اسرار بيمارى ها به طرز معجزه آسايى پرده برداشته است. با اين وصف هنوز هم هزاران بيمارى و مرض باقى است كه بزرگ ترين اطباء هوشمند و نوابغ پزشكى كم ترين بارقه اميدى به كشف و معالجه آن ها به دست نياورده اند. اما بررسى و دقت در مطالعات اين اطباء و نوابغ اين نكته را روشن مى سازد كه اغلب آن ها اين نظريه را تاييد نموده و اعتقاد پيدا كرده اند كه در ميان معجزات فراوانى كه براى نماز شمرده اند، يكى اعاده صحت و تندرستى روحى و شفاى كليه بيماري هايى است كه مداوا شده و كليه روش هاى پزشكى در برابر آن ها عاجز مانده است. (راه و رسم زندگى، الكسيس كارل، ص 173 و نيايش، ص 12.)

يك جراح مصرى اخيراً با يك سرى تحقيقات گسترده اعلام داشت:
«نماز بهترين درمان براى بيماران مبتلا به جابجايى غضروف هاى ستون فقرات است. دكتر«الزيات» استاد دانشگاه نوادا در آمريكا پس از مطالعه بر روى چهل بيمار مي گويد: حركت هاى ناشى از پنج بار نماز در روز مى تواند عمل جراحى ناشى از بيمارى مذكور را در مدت يك هفته بهبود بخشد.»
اين پزشك مصرى به بيماران جراحى شده خود توصيه كرده است كه بلافاصله پس از عمل جراحى حركت كرده و به مدت يك هفته روزى پنج بار حركات نماز را به جاى آورند و اين حركات را در هر صورت تا پايان عمر ادامه دهند.
هم چنين يك دانشمند آمريكايى در كتابى كه به تازگى بنام«بيماري هاى فقرات» منتشر ساخته، گفته هاى اين پزشك مصرى را تاييد كرده و به بيماران خود نيز سفارش كرده است كه روزانه پنج نوبت حركاتى شبيه نماز مسلمانان انجام دهند.[2]

فايده طبى ركوع و سجود
چنان چه اشاره شد بزرگ ترين متخصصان و پزشكان عالى مقام بين المللى بر اين باورند كه حركات نماز خم و راست شدن ملايم در سجود و ركوع مى تواند يكى از راه هاى مهم درمان بيمارى ديسكوپاتى يا بيمارى ديسك ناحيه كمر باشد.
ركوع و قيام در نماز در تقويت عضلات پشت و معده اثر بسزايى داشته و آن چه از مواد چربى و پيه كه در جدار معده باقى مانده به طور كلى بر طرف مى سازد... و مهم ترين فايده سجود نيز اين است كه هم عضلات ران و ساق پا را تقويت مى نمايد و هم در وصول خون به اعضاء و نواحى بدن كمك كرده ونيروى جدار معده را نيز افزايش مى دهد و فعاليت و حركات امعاء نيز تقويت مى گردد و يكى ديگر از فوايد سجود البته اگر سجده به طور صحيح انجام گيرد اين است كه از بزرگ شدن شكم و ورم معده كه بر اثر فشرده شدن عضلات آن بوده و خود بيمارى بزرگى محسوب مى شود، جلوگيرى خواهد كرد.

دكتر«مصطفى حفار» متخصص امراض دستگاه هضم و عضو تحقيقات علمى مجلس شوراى ملى لبنان و استاد دانشكده طب فرانسه، راجع به فوايد ضمنى ركوع و سجود در نماز مى گويد:
ركوع در تقويت عضلات ديواره شكم بسيار مفيد است و به جمع شدن معده كمك مى كند و آن را در كار هضم يارى مى دهد. هم چنين براي روده ها دفع فضولات هضمى به صورت طبيعى آسان مى شود.
امّا سجود باعث رانده شدن هوا از ميان معده به دهان مى شود و دشوارى هاى هضم و انعكاسات قلبى را برطرف مى سازد. پزشكان، نشستن به صورت سجده در نماز را براى درمان جمع شدن خون در پايين شكم بانوان كه ناشى از پشت درد در زهدان است، توصيه مى كنند.

دكتر«فارس عازورى» متخصص بيماري هاى اعصاب و مفصل از دانشگاه هاى آمريكا مى گويد:
نماز مسلمانان و ركوع و سجودش عضلات پشت را تقويت و حركات ستون فقرات پشت را نرم مى سازد و امراض عصبى و عضلانى را آرامش مى بخشد. به خصوص اگر نماز را از سن نوجوانى بپا دارند، نيرو واستحكامى در برابر بيمارى هايى مى يابند كه در نتيجه ضعف عضلات مجاور ستون فقرات عارض مى شود، آن چه باعث اين ضعف مى شود، انواع بيماري هاى عصبى است كه موجب دردهاى شديد و تشنج عضلانى است.
اخيراً بعضى از دانشمندان براى تقويت عضلات تمرين هايى معين كرده اند كه برخى از آن ها شبيه به حركات نماز است.

دكتر« دياب» و دكتر« قرقوز» درباره فوايد طبى سجود چنين مى گويند:
پايين آمدن سر به هنگام سجود منجر به احتقان خون در رگ هاى خونى مغز مى شود و هنگامى كه سر به صورت ناگهانى به طرف بالا مى رود، فشار داخل رگ ها كاهش مى يابد و اين حركت در هر ركعت نماز شش بار در خلال ركوع و سجود تكرار مى شود، يعنى 102 بار در شبانه روز و اين در حالى است كه انسان فقط نمازهاى واجب را به جا آورد.
ولى اگر علاوه بر نمازهاى واجب، نمازهاى مستحب نوافل را نيز به جا آورد، اين رقم به 216 بار در شبانه روز و 6480 بار در ماه بالغ مى شود كه در هر حركتى رگ هاى خونى منقبض و منبسط شده و بر نرمى و قدرت جداره و عضلات آن افزوده مى شود.
البته نبايد آرامش روحى و صفاى ذهنى حاصل از نماز را ناديده گرفت. تكرار اين حالات چند بار در روز موجب مى شود مغز به شكل مطلوب تر و بهترى به فعاليت خود ادامه داده و به تفكر به نحو احسن صورت پذيرد.

دو پزشك سابق الذكر در جايى ديگر مى گويند:
درحقيقت نماز هم عبادت است و هم ورزش بدنى و روحى... و مى توان ادعا كرد كه قرآن در تطبيق ورزش هاى سبك كه امروزه به ورزش هاى سوئدى معروفند، پيشتاز بوده است.
آنچه ورزش نماز را از ساير ورزش ها ممتاز مى نمايد، توزيع مناسب آن در طول شبانه روز است. دانشمندان نيز ثابت كرده اند كه بهترين نوع ورزش، ورزشى است كه تكرار شود و در طول روز توزيع گردد و خسته كننده نباشد و انجام آن براى هر كس امكان پذير باشد، كه تمام اين ويژگى ها در حركات نماز فراهم است...

فوايد ورزشى حاصله از نماز را مى توان به شرح زير خلاصه نمود: (در هر ركعت؛ با علم به اين كه، نمازهاى يوميه 17 ركعت بوده و نوافل نيز به آن اضافه مى گردد.)
- نشاط بخشيدن به كار قلب و دستگاه هاى گردش خون.
- بهبود فعاليت هاى مغزى به دليل كمك به تغذيه بهتر آن.
- تقويت جداره شريان هاى مغزى و حفظ حالت ارتجاعى آن ها كه در نتيجه آن، در مقابل پاره شدن و خونريزى مقاوم خواهند شد.
- آماده كردن بدن براى مقابله با پيشامد حالت هاى ناگهانى كه ممكن است بسيارى از مردم دچار آن شوند؛ مثل سرگيجه و سياهى رفتن چشم و بيهوشى هاى زود گذر.[3]

شايد به خاطر وجود همين فوائد جسمي نماز است كه افراد مقيد به احكام مذهبى و نماز خوان، طول عمر بيش ترى نسبت به ساير افراد به ويژه افراد لاابالى و بى بند و بار و كسانى كه پايبند مذهب نيستند، دارند.
در اين زمينه مى توان به علما و مراجع اشاره نمود به عنوان نمونه: آيت الله بروجردى بيش از 90 سال عمر كرد. آيت الله مرعشى نجفى در سن 100 سالگى فوت نمود. آيت الله اراكى بيش از 100 سال عمر كرد و...
از صنف روحانى كه بگذريم، افراد مذهبى و متدين كه دائما با آداب و سنن اسلامى سر و كار داشته و نماز را سر لوحه دستورات دينى خود قرار داده اند، بيش تر از ديگر مردم روى زمين عمر مى كنند. و باز در ايران خودمان كسانى چون: جواد بافرانى پيرمرد 124 ساله نايينى و بمانعلى جوانمردى پيرمرد 125 ساله شيرازى و كمر احمدى پيرمرد 135 ساله ايلامى در پاسخ خبرنگاران جرايد، سحر خيزى اقامه نماز صبح، عمل نمودن به احكام شريعت اسلامى به ويژه نمازهاى پنجگانه و مانوس بودن با قرآن در طول زندگى را از عوامل موثر در طول عمر خود دانسته اند.[4]

پي نوشت :
[1] - جامع الأخبار، ص 72
[2] - نقل از اسلام و علم جديد، عبد الرزاق نوفل، ترجمه حسين وجدانى و روزنامه همشهرى، ش 811.
[3] - گودرز نجفي، راز نيايش ( فوائد طبي و درماني نماز )، شركت چاپ و نشر بين الملل، پائيز 86 ش، سوم، ص 82
[4] - همان، ص 90، به نقل از كتاب بين المللى چه كنيم تا به مرز صد سال نزديك شويم، پروفسور سيف الدين نبوى

[*] آلكسيس كارل (به فرانسوي: Alexis Carrel)‏ زيست‌شناس فرانسوي برنده جايزه نوبل فيزيولوژي و پزشكي در سال ۱۹۱۲ به خاطر مطالعه سيستم گردش خون بود. او در پايان  عمر متهم به همكاري با اشغالگران نازي شد ولي پيش از محاكمه درگذشت. از وي كتاب‌هاي «نيايش» و «انسان، موجود ناشناخته» به فارسي ترجمه شده است. كتاب اخير پرفروش‌ترين كتاب در سال ۱۹۳۵ بوده است. (ويكي پديا)
كتاب پرسش ها و پاسخ هاي نماز، سيد حسن موسوي (مركز تخصصي نماز)