با روى كار آمدن حافظ در سال 524 هجرى خلافت فاطميان هم از نظر اقتدار دينى و هم از نظر اقتدار سياسى به مصر و شايد بعضى از اماكن شام محدود شد. دوران حافظ دوران پرتلاطم دعواهاى خانوادگى است كه باعث شد حافظ پسر خود را به قتل برساند. در اين زمان وزراء مختلفى قيام كرده و مصر صحنه درگيرى هاى خونين بود، تا اينكه حافظ پس از بيست سال حكومت در سال 544 هـ درگذشت. بعد از حافظ، سه خليفه جوان از خانواده حافظ به قدرت رسيدند. پس از حافظ فرزند هفده ساله او به نام اسماعيل با لقب الظافر بأمرالله جانشين پدر شد و ابن مصال را وزير خود نمود، ولى اندكى بعد حاكم اسكندريه به قاهره لشگر كشيد و با قتل ابن مصال، خود به زور حكم وزارت را از ظافر اخذ كرد. حاكم اسكندريه در سال 548 هـ به قتل رسيد و در سال بعد ظافر گرفتار همان توطئه اى شد كه براى وزير خود چيده بود و در سال 549 هجرى كشته شد. پس از ظافر، فرزند پنج ساله وى، عيسى با لقب الفائز بنصر الله را بر تخت نشاندند، ولى وى در سن يازده سالگى در سال 555 قمرى درگذشت. بعد از وى، پسر عموى فائز با لقب العاضد لدين الله بر مسند خلافت فاطمى نشست. وى كه نه سال بيشتر نداشت دست نشانده اطرافيان بود. در ابتداى دوران عاضد قتل و جدال وزراء، حكومت را به ورطه سقوط واقعى كشانده بود. در سال 564 نورالدين زنگى، حاكم حكومت محلّى زنگيان در شام، شيركوه، عموى صلاح الدين ايوبى را به همراه صلاح الدين به مصر اعزام كرد و شيركوه با بيرون راندن صليبيون كه به مصر حمله كرده بودند، وارد قاهره شد و عاضد خليفه فاطمى در سال 564 هجرى وى را به وزارت منصوب كرد. شيركوه در ماه بعد به طور ناگهانى درگذشت و عاضد، صلاح الدين ايوبى، برادرزاده شيركوه را به وزارت منصوب كرد. صلاح الدين به تشكيل نيروى نظامى قدرتمند پرداخته و قواى فاطمى را از كار بركنار كرد. مجالس درس اسماعيليان را در الازهر تعطيل كرد. اذان گفتن به روش شيعيان را ممنوع كرد و يكى از علماى اهل سنّت را به قاضى القضاتى مصر گماشت و در محرّم 567 هجرى دستور داد كه در خطبه نماز جمعه به نام خليفه وقت عباسيان خطبه بخوانند و چند صباحى بعد عاضد بر اثر بيمارى درگذشت. و اين چنين فاطميان و اسماعيليانِ حافظى پس از 262 سال حكومت بر شمال آفريقا از بين رفت و به تاريخ پيوست. بعد از اتمام خلافت فاطميان صلاح الدين ايوبى در سال 569 اعلام استقلال كرد و سلسله ايوبيان را در مصر بنا نهاد. در پى ايجاد سلسله ايوبيان، اسماعيليان حافظى مورد آزار و اذيت قرار گرفته و بسيارى به قتل رسيدند. كتب اسماعيليان به عنوان كتب ضلال از بين رفت. بعد از فروپاشى فاطميان، در سالهاى 570، 604، 645، 660، 671، 697 هجرى خبرهايى مبنى بر قتل و اذيت حافظيان گزارش شده است، ولى ديگر در تاريخ يادى از آنان نشده و در قرن هشتم حافظيان از بين رفتند و كم كم حافظيّه به همراه فاطميان به تاريخ پيوست و جز نام و نشانى از آنان باقى نماند. آنچه از اسماعيليان باقى ماند، دو فرقه جدا شده از فاطميان يعنى نزاريان و طيبيان بود كه در ايران، يمن و هند به راه خود ادامه داده و اكنون نيز فقط اين دو فرقه بريده از فاطميان باقى مانده اند.

منبع:
درسنامه تاريخ و عقائد اسماعيليه،ص95/ مهدي فرمانيان.