نخستين جايگاهي كه براي عبادت جمعي و پرستش گروهي اختصاص يافت، كعبه است؛ ﴿«إنّ أوّل بيت وضع للنّاس للَّذي ببكة مباركاً وهدي للعالمين») [1]
پيش از كعبه، خانه‌ها و عبادتگاه هاي فردي بوده است. اما نخستين خانه‌اي كه براي عبادت هاي گروهي و جهت هدايت و عبادت همه مردم بنا نهاده شده كعبه است؛ از اين رو، حركت هاي اصلاح‌طلبانه و هدايت گرانه جهاني همچنان بايد از كنار كعبه شروع شود.
كعبه با اين پيشينه مقدّس و مبارك بر بيت ‏مقدّس شرف تقدّم يافت و قبله جهانيان شد و با استدلال به همين پيشينه به هنگام نزول فرمانِ ﴿«فولّ وجهك شطر المسجد الحرام»)[2] به اعتراض يهوديان بر اسلام كه به قداست و قدمت بيت‏ مقدس استناد جُستند، پاسخ داده شد كه كعبه، نخستين و كهن‌ترين خانه‌اي است كه در روي زمين براي مردم بنيان نهاده شده است.
شايد از همين ‏روست كه كعبه را «بيت ‏عتيق» نيز خوانده‌اند؛ زيرا «عتيق» بر چيزي اطلاق مي‌شود كه «قديم» و «نفيس» باشد و به چيزي كه قدمت ندارد، يا قدمت دارد ولي از نفاست بهره‌اي ندارد، عتيق نمي‌گويند.[از ديگر معاني عتيق، آزادي و آزادگي است.]

پي نوشت: ---------------

[1] آل عمران /96: «نخستين خانه‌اي كه براي مردم (و نيايش خداوند) قرار داده شد، همان است كه در سرزمين مكّه است، كه پر بركت، و مايه هدايت جهانيان است.»

[2] بقره /144و 150: «...پس روي خود را به سوي مسجد الحرام كن...»

تسنيم، ج6، ص 565