ج. بر زمين و گياه و كاغذ توليدشده از گياه مى‌توان سجده كرد و افضل از همه تربت امام حسين- عليه السّلام- است (مسأله‌ى 886 الى 892 رساله : «٨٨۶» بايد بر زمين و چيزهاي غير خوراكي و پوشاكي كه از زمين مي‌رويَد، سجده كرد و سجده بر چيزهاي خوراكي و پوشاكي صحيح نيست. و منظور از خوراكي، چيزهايي است كه خام يا پخته آن عادتاً خورده مي‌شود، پس سجده بر گندم و جو و نخاله آنها كه در ضمن خورده مي‌شود، صحيح نيست، ولي سجده بر پوست برنج و خربزه و هندوانه و انار، حتي در حال اتصال مانعي ندارد، و همچنين سجده بر گياهان دارويي كه اختصاص به مريض دارد و به‌هيچ‌وجه از آن در حال سلامت استفاده نمي‌شود، جايز است، و سجده بر تنباكو و مانند آن، كه خوراكي نيست جايز است، به‌خلاف مثل قهوه و چاي. و منظور از پوشاكي چيزي است كه عادتاً پوشيده مي‌شود، ولو بعد از ريسيدن و بافتن، مثل پنبه و كتان و كنف، ولي سجده بر برگ درختان و چوب‌ها و آنچه كه از چوب ساخته مي‌شود و حصير و بادبزن و امثال آن جايز است. «٨٨٧» سجده كردن بر چيزهاي معدني مانند طلا، نقره، عقيق و فيروزه و مرمر اصيل باطل است و اما سجده كردن بر سنگ‌هاي معدني مانند سنگ مرمر معمولي و سنگ‌هاي سياه بنابر اظهر اشكال ندارد. «٨٨٨» سجده بر چيزهايي كه از زمين مي‌رويَد و خوراك حيوان است مثل علف و كاه صحيح است. «٨٨٩» سجده بر گياهي كه خوردن آن در بعضي از شهرها معمول است در آن شهرها جايز نيست، و بنابر احتياط در شهرهاي ديگر نيز كه خورده نمي‌شود، سجده نكنند و نيز سجده بر ميوه نارس صحيح نيست. «٨٩٠» بنابر اظهر سجده بر سنگ آهك و سنگ گچ صحيح است، بلكه به گچ و آهك پخته و آجر و كوزه گلي و مانند آن هم مي‌شود سجده كرد. «٨٩١» اگر كاغذ را از چيزي كه سجده برآن صحيح است، مثلاً از كاه ساخته باشند، مي‌شود بر آن سجده كرد و جواز سجده بر كاغذي كه احتمال دارد از چيزهايي درست شده باشد كه سجده بر آن جايز نيست، مورد تأمل است، لذا احتياطاً سجده ننمايند. «٨٩٢» براي سجده، بهتر از هر چيز تربت حضرت سيدالشهدا عليه‌السلام مي‌باشد، بعد از آن خاك است.)
پي نوشت :
استفتاءات ( آيت الله بهجت )؛ ج 2 ، احكام نماز ، افعال نماز ، سجده ، س 2066.