wait لطفا صبر کنید

مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز

پاسخگويي آنلاين
0.0 (0)

نقطه ضعف جامعه تحت حكومت امام مجتبي(ع)

هنگامي كه فضاي جامعه اسلامي از وجود امام علي (عليه السلام) تهي شد، پايگاه مردمي ذيل حكومت امام مجتبي (عليه السلام) از چندين ناحيه مورد تهاجم قرار گرفت:

1. تا زماني كه امير المومنين (ع) در راس حكومت اسلامي قرار داشت، كانون سياسي تجربه اسلامي را پر كرده بود. اما هنگامي كه جامعه اسلامي با شهادت امام  علي (ع) مواجه شد، مسلماناني كه در سايه رهبري امام در اين تجربه مي زيستند، به ناگاه دچار يك خلأ سياسي شدند. پايگاه مردمي خط امامت در اين لحظه تاريخي، به لحاظ اينكه خود را مهياي چنين شرائطي نكرده بود و از درون استقامت لازم را نداشت، دوباره خود را در مسير باز انديشي و تجديد آرمانها يافت.

2. وقتي امام حسن (ع) به حكومت رسيد، دو نظام سياسي در جهان اسلام حكومت مي كرد: يكي به رهبري امام حسن (ع) و ديگري به رهبري معاويه. نظامي كه تحت لواي معاويه با مركزيت شام، جامعه اسلامي را متاثر مي كرد با پيرامون خود هماهنگ بود. (جامعه شام عبارت بود از مردمان كافري كه به دست يزيد بن ابي سفيان، پس از وفات پيامبر (ص) و در دوره خليفه اول مسلمان شده بودند و پس از او برادرش معاويه بن ابي سفيان، ولايت يافته بود. مردمي كه بدست اين دو به اسلام گرويده بودند مي پنداشتند كه اسلام خود را مديون اين مرد هستند و او آيينه تمام نماي اسلام است. بدين ترتيب شام به ميزان زيادي در همان جاهليت پيش از اسلام به سر مي برد و معاويه نيز ميان اهداف خود و وضعيت فكري جامعه شام در تمام سطوح، هيچ تناقضي نمي ديد.) در حالي كه نظام تحت ولايت اميرالمومنين (ع) و پس از آن امام حسن(ع) تداوم يك موجوديت سياسي اسبق (سقيفه) و قديمي تر از نظام سياسي حاكم در شام بود، و پس از تهي شدن عرصه از وجود اميرالمومنين - به عنوان يك صحابي متنفذ و اصيل پيامبر(ص) - مواجهه جامعه پيراموني با امام حسن (ع)، مواجهه با يك نظام سياسي نوظهور به شمار مي رفت. معاويه نيز از همين منفذ جامعه تحت ولايت امام حسن(ع)، بهره گرفت تا «شك» را در پايگاه مردمي خط امامت عميق تر كند.  

3. مي دانيم اميرالمومنين (ع) و امام حسن (ع) در منطق عصمت و در منطق تعيين الهي برابرند. اما در منطق عمومي مردم آن زمان، برابر نبودند؛ اميرالمومنين (ع) در راستاي تجربه سقيفه حكومت بر جامعه اسلامي را در دست گرفته بود ( و نه بر پايه نظريه عصمت و تعيين الهي). ويژگي هايي كه سبب شد جمهور مردم، امام علي (ع) را به عنوان حاكم برگزينند، مختصاتي بود كه طي زمان طولاني - از روزگار پيامبر (ص) تا ساير مراودات با صحابه - در جامعه اسلامي خود را تثبيت كرده بود و اعتبارهاي برجسته اي براي اين شخصيت در اذهان عموم مردم ايجاد كرده بود. اما بطور طبيعي امام حسن (ع) كارنامه اي همانند اميرالمومنين در اذهان عموم نداشت. لذا پذيرش رواني بيعت با امام حسن (ع) هم از حيث بيعت كنندگان و هم از جهت ارزش كاملا لغزنده مي نمود.

4. موضوع ديگري كه در پايگاه مردمي امام حسن(ع) شك را ژرفا مي بخشيد اين بود كه امام حسن (ع) مستقيما پس از پدر ارجمند خود حكومت را به دست گرفته بود. اين امر به انسان عادي ناآگاه ناتوان، مؤيد جديدي مبني بر وراثت خلافت القاء مي كرد. اين انسان در ذيل همان جمهور سقيفه زيست كرده بود كه مي گفت : « چه كسي براي #سلطنت_محمد (ص)، با ما رويارو مي شود.[1]»  

5. از ديگر عوامل ژرفا يافتن شك در روان مسلمانان تحت لواي امام (ع) اين بود كه امام حسن (ع) در اعلان عزم خود براي جنگ با معاويه و درگيري مسلحانه با او شتاب نكرد. معاويه نيز بر همين اساس شايع ساخت كه حسن (ع) در انديشه صلح است[2]. اين شايعات نقش به سزايي در گستراندن دامنه شك نزد مسلمين داشت، بطوري كه گويا خود رهبر جامعه اسلامي نيز در آرماني كه آنان به خاطرش مي جنگند، شك كرده است. (از جمله مهمترين دلائل تاخير اعلان جنگ با معاويه، آگاهي امام حسن (ع) از بنيان هاي شك در جامعه تحت حكومت خود بود. لذا قصد داشت تا جايي كه امكان پذير است به شرائط دروني جامعه پرداخته و جان تازه اي در روحيه مسلمانان بدمد.)  

اين عوامل سبب شد تا دامنه شك در جامعه اسلامي گسترده شود بطوري كه اولا شكي كه در ابتدا به صورت نيرويي سلبي در مورد حكومت و پيشوايي امام حسن(ع) بروز يافته بود به نيرويي ايجابي تبديل شود و ثانيا از شك نزد برخي افراد و گروه ها، به شكي در بخش هاي گوناگون جامعه ذيل حكومت امام (ع) سريان يابد.

پي نوشت:

[1] الامامة و السياسة، ج1، ص25، 29.

[2] تاريخ يعقوبي، ج2، ص214. مقاتل الطالبين، ص73.

كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++