مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز

پاسخگويي آنلاين (ساعت پاسخگوي احكام شرعي21:30 الي 23 شب11 صبح الي 12:30 ظهر)
0.0 (0)

زمان ساخت اولين گنبد بر فراز مزار حضرت معصومه(س)

/UploadedData/1/Contents/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%875_1.jpg

حضرت معصومه (عليها السلام) در 23 ربيع الاول سال 201 قمرى به شهر قم وارد شده و مورد استقبال عده زيادى از مردم مشتاق و شيفته اهل بيت عليهم السلام قرار گرفت. ايشان در منزل يكي از شيعيان سرشناس قم به نام «موسى بن خزرج بن سعد اشعرى» به مدت هفده روز سكونت يافت و در دهم ربيع الثاني همين سال از دنيا رفت. به دستور «موسى بن خزرج» بدن آن بانو را غسل داده كفن كردند. آن‌گاه شيعيان بر بدن ايشان نماز خوانده و او را در محلي كه در آن زمان «باغ بابلان»[1] (به ضم باء دوم) مي‌ ناميدند و متعلق به «موسي بن خزرج» بود، دفن كردند.[2] بايد «موسي بن خزرج» را اولين شخصي دانست كه بر مزار ايشان سقفي نهاده است. او بر فراز قبر دختر موسي بن جعفر سقفى از بوريا ساخت.

اولين گنبد ساخته شده و اولين گنبد ساز بر قبر حضرت معصومه سلام الله عليها

از سال 201 هجري قمري تا سال 256 قمري هيچ سندي مبني بر ساخت سقفي بر مزار ايشان در دست نيست تا اينكه در اين سال (256 قمري) يعني 55 سال بعد، «زينب، دختر امام جواد عليه السّلام»بر فراز قبر ايشان قبه ‏اى ساخت.[3] اين قبه به صورت برجي شكل و با مصالحي همچون: آجر، گچ و سنگ بود. اين بنا را بايد نخستين گنبدي دانست كه بر مزار ايشان ساخته شده است. اين قبه به مدت 191 سال بر قبر آن حضرت باقي ماند.

ساخت دو گنبد ديگر در كنار گنبد حضرت معصومه سلام الله عليها

با دفن شدن بعضي از بانوان علوي در جوار حضرت فاطمه معصومه دو گنبد ديگر در كنار گنبد اول ساخته شد. اين گنبدها به مرور زمان ساخته شد و تا سال ۴۴۷ هجري قبر حضرت معصومه سلام الله عليها و اطراف آن داراي سه گنبد بود تا اين كه در همان سال «مير ابوالفضل عراقي» (وزير طغرل كبير) به تشويق شيخ طوسي (ره) به جاي آن سه گنبد، گنبد مرتفعي، آراسته به نقش هاي رنگ آميزي و تزيينات آجري و كاشي بنا نهاد. اين گنبد جديد علاوه بر قبر حضرت معصومه سلام الله عليها تمام قبور سادات و ديگر بانوان علوي كه بر سر مزارشان گنبد ساخته شده بود، را فرا مي‌گرفت اما در اين معماري جديد، ايوان يا حجره اي در اطراف گنبد جديد ساخته نشد. اين گنبد نيز به مدت 478 سال بر مزار آن بانو باقي ماند.

تزيين گنبد با كاشي‌ هاي معرق

در سال ۹۲۵ هجري قمري گنبد قديمي (بنا شده به تشويق شيخ طوسي ره) به همت «شاه بيگي بيگم» همسر شاه اسماعيل تجديد بنا و سطح خارجي گنبد با كاشي‌هاي معرق آراسته گرديد. ضمناً ايواني رفيع با دو مناره در صحن عتيق ساخته شد.
 

طلا كاري گنبد

گنبد كاشي كاري شده به مدت 293 سال باقي ماند و نهايتاً در سال ۱۲۱۸ هجري همزمان با سلطنت فتحعلي شاه قاجار گنبد با خشت‌هايي طلايي تزيين شد كه تا سال ۱۳۷۹ شمسي به مدت 161 سال باقي‌ماند.

 

طلا كاري مجدد گنبد
 

درسال ۱۳۸۰ به علت تخريب ظاهر گنبد و جهت جلوگيري از وارد شدن صدمات ديگر به ساختمان گنبد توسط توليت آستانه مقدسه، آيت‌الله مسعودي خميني جهت بازسازي و تعميرات اساسي گنبد حرم اقدام شد و خشت‌هاي طلايي سابق جمع‌آوري گرديد. پس از بازسازي و تعميرات اساسي كه با هزينه‌اي بالغ بر ۲۵ ميليارد ريال بر روي گنبد صورت گرفت، مراسم پرده برداري از گنبد جديد در تاريخ ۶/۲/۱۳۸۴ هجري شمسي برگزار شد .
 
 
پي نوشت: ---------------------------

[1] . هر چند اين مكان در ابتدا باغي متعلق به موسي بن خزرج بود اما به مرور در قرن سوم تبديل به يكي از سه «قبرستان» بزرگ و مشهور شهر قم شد.

[2] . درباره اين نام و سرآغاز و علت و ضبط آن اطلاع دقيقى در دست نمى ‏باشد، دكتر على اشرف صادقى در تحقيقى پيرامون بابلان مى ‏فرمايد: (بابلان قبرستانى بوده است در محل صحن آينه كنونى و ميدان آستانه، و محلّ باغ ملى سابق، كه عده ‏اى از طالبيان و راويان اخبار در آنجا مدفون بوده ‏اند. حركت حرف (ب) دوم اين كلمه معلوم نيست، اما پسوند آن پسوند نسبت است، كه در پايان بسيارى از جاينام‏ها ديده مى‏ شود. بنابراين، جزء اول اين نام بايد نام شخصى باشد كه اين مكان به او منسوب شده است، ظاهرا اين نام- يعنى بابل- شكلى تحبيبى از كلمه (باب) يا (بابا) بوده، و احتمالا (بابل) تلفظ مى‏ شده. كلمه بابويه نيز صورت تحبيبى ديگرى از همين نام است. «فصلنامه ميراث شهاب: شماره 29، ص 56». اين گورستان پيش از دفن حضرت فاطمه عليها السلام باغى بوده است به همين نام، از آن موسى بن خزرج أشعرى (بزرگ أشعريان قم، و ميزبان حضرت در مدت اقامت در قم) كه پس از دفن حضرت در بخشى از آن، ظاهرا از حالت باغ بيرون آمده است، به گفته مصنف تاريخ قم بابلان نام منطقه ‏اى بوده است كه در آن باغ موسى بن خزرج قرار داشته. مرحوم على اصغر فقيهى در «تاريخ مذهبى قم: 95» مى ‏گويد: (آيا باغ بابلان قبرستان بوده است؟ دقيقا نمى‏ دانيم، ولى به موجب قرائنى قبرستان عمومى نبوده است، زيرا در آن وقت قم داراى دو قبرستان عمومى، يكى در جنوب شهر و يكى در شمال بوده است، احتمال دارد در اين مكان قبرستانهاى خانوادگى وجود داشته، و فاطمه معصومه را در قبرستان خانوادگى موسى بن خزرج واقع در باغ بابلان دفن كرده‏ اند). و در تاريخ قم در چند مورد از اين باغ با نام «مقبره بابلان» ياد شده است، كه يكى از آن موارد به نقل از شخصي به نام «ابو الجنّ» است كه مى‏ گويد: «او را بمقبره بابلان دفن كردند».

قبرستان نخستين بابلان نبايد از محدوده بقعه حضرت فاطمه و صحن كهنه فراتر مى‏ رفته است، و خود بقعه كه همچنان گنبد خانه آن شكل و محدوده نخستين، با بازسازي هاى بعدى در قرن 7 و 8 هجرى را دارد، پس از دفن حضرت به قبرستان ويژه علويان تبديل گرديد، به نظر مى ‏آيد بعدها مردم براى تبرك جستن مردگان خود را پيرامون آن بقعه- بويژه از دو سمت شمال و شرق- دفن نمودند، و بتدريج محدوده قبرستان بابلان توسعه يافت. (حسن بن محمد قمي، تاريخ قم، محقق محمد رضا انصاري، قم، كتابخانه آيت الله مرعشي نجفي، چ اول، 1385ش، پاورقي ص561)

[3] . علامه مجلسي، زندگاني حضرت امام موسي كاظم عليه‌ السلام، ترجمه موسي خسروي، تهران، انتشارات اسلاميه، 1377ش، ص260.

بارگاه بنا حرم حضرت معصومه ساخت
گنبد نخستين
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
Parameter:8503!model&78 -LayoutId:78 LayoutNameالگوي داخلي+تاريخ+++++++