مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز

پاسخگويي آنلاين (ساعت پاسخگوي احكام شرعي21:30 الي 23 شب11 صبح الي 12:30 ظهر)
0.0 (0)

مناظرات امام رضا(ع) در زمين بازي رقيب، اما به نفع اسلام

/UploadedData/1/Contents/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%20%D8%B1%D8%B6%D8%A76_1.jpg

1- يكي از اقدامات مأمون هنگام حضور امام رضا ـ عليه السّلام ـ تشكيل دادن جلسات بحث با فرق و مذاهب كلامي و علماي ساير اديان بود. البته حضرت امام رضا(ع) قبل از تشكيل اين گونه مجالسِ مناظره، خود نيز مناظراتي با فرق و مذاهب كلامي گوناگون داشتند، اما هدف مأمون از برپايي چنين جلساتي، اين بود كه امام رضا ـ عليه السّلام ـ را در اين جلسات شكست دهد. تا موقعيت معنوي امام رضا ـ عليه السّلام ـ در نظر مردم كاهش يابد. در اين رابطه جعفر مرتضي عاملي مي‌نويسد: «مأمون براي مغلوب ساختن امام رضا ـ عليه السّلام ـ شروع به گردآوري علما و معتزليان و اهل كلام كه اصحاب جدل و كلام و استدلال و موشكافي بودند نمود. تا با امام رضا ـ عليه السّلام ـ درافتند و در هر مجلسي از قدر علمي امام بكاهند. و او را در زمينة بزرگترين چيزي كه خود و پدرانش ـ عليهم السّلام ـ ادعا مي‌ كردند، يعني علم و شناختِ آثار و علوم پيامبر خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ ، كه بر حسب اعتقاد شيعيان، بزرگترين شرط و لازمه پيشوائي امام بود، شكست دهند.»(1)
در هر حال، آن حضرت در مجالس مناظره، با فصاحت و بلاغت، ميراث جد بزرگوارشان را در مقابل اشكال تراشي‌ هاي ديگران محافظت نموده و بدون استثنا تمام دانشمندان را مغلوب ساختند. برخي از آنها به حقانيت آن حضرت و دين اسلام اعتراف كردند و برخي همانند عمران صابي مسلمان شدند. 

2- البته بيان همه جلسات مناظره و تمام گفتگوها و سوال و جوابها خود كتابي مفصل است كه ما به گوشه‌‌اي از اين مباحث اشاره مي‌ كنيم. 
يكي از مهمترين مجالس مناظرات آن حضرت، مناظرات مرو مي‌ باشد. در اين جلسه مأمون رهبران مكاتب (كلامي و خلفي) و مذاهب (اسلام، يهود، مسيح، صابئي، هندو و...) را جمع‌آوري كرد كه شايد امام رضا ـ عليه السّلام ـ را در يك مناظره علمي شكست دهند. ولي مقصود او حاصل نشد. علاوه بر اينكه در اين مناظرات آن حضرت، با رهبران چهار مكتب و مذهب معروف مناظره كردند از اين جهت مي‌ بينيم «اين مناظره از طلوع آفتاب تا بعد از نماز مغرب طول كشيده است.»(2)
آن حضرت در اين جلسه با جاثليق دانشمند مسيحيان، رأس الجالوت دانشمند يهودي، هيربد اكبر بزرگ زرتشتيان، عمران صابي(3) مناظره كردند. سپس در جلسه‌اي جداگانه با علي بن محمّد جهم و سليمان مروزي هم مناظره نمودند.

3- مناظره اوّل با جاثليق(4)
در ابتداي اين مناظره جاثليق گفت: من چگونه با شما بحث كنم و حال آنكه استدلال شما به كتابي است كه من آن را قبول ندارم؟ حضرت فرمود: اي نصراني اگر از انجيل خودت براي تو استدلال كنم اقرار خواهي كرد؟ گفت: آري به خدا سوگند اقرار خواهم كرد.
امام رضا ـ عليه السّلام ـ فرمود: هر چه مي‌ خواهي بپرس و جوابش را بشنو!

جاثليق گفت: دربارة نبوت عيسي و كتابش چه مي‌ گوئي؟

امام رضا ـ عليه السّلام ـ فرمود: من به نبوت عيسي و كتابش و آنچه به امتش بشارت داد، و حواريون به آن اقرار كرده‌ اند، اعتراف مي‌ كنم و به نبوت عيسي كه اقرار به نبوت محمّد ـ صلّي الله عليه و آله ـ و كتابش نكرده و امتش را به آن بشارت نداده كافرم.

سپس جاثليق دو شاهد بر اين مطلب از امام درخواست كرد ...

امام رضا ـ عليه السّلام ـ فرمود: سوگندت مي‌ دهم. آيا انجيل اين سخن را بيان نمي‌ كند كه يوحنا گفت: حضرت مسيح ـ عليه السّلام ـ ، مرا از دين محمّد ـ صلّي الله عليه و آله ـ عربي باخبر ساخت و به من بشارت داد كه بعد از او چنين پيامبري خواهد آمد ...

جاثليق: آري اين سخن يوحنا از مسيح نقل شده اما نگفته اين در چه زماني واقع مي شود و اين گروه را براي ما نام نبرده تا آنها را بشناسيم،

امام ـ عليه السّلام ـ : اگر ما كسي را بياوريم كه انجيل را بخواند و نام محمد«ص» و اهل بيتش«ع» را تلاوت كند آيا به او ايمان مي آوري ؟

جاثليق: بسيار خوب

سپس امام به نسطاس رومي فرمود: آيا سِفر سوم انجيل را در حفظ داري

نسطاس گفت: بسيار خوب از حفظ دارم.

سپس امام به رأس الجالوت بزرگ يهوديان فرمود: آيا تو هم انجيل مي‌ خواني؟

گفت: آري به جان خودم سوگند.

امام رضا ـ عليه السّلام ـ فرمود: آن سِفر سوم را بخوان اگر در آن ذكري از محمّد ـ صلّي الله عليه و آله ـ و اهل بيتش ـ عليهم السّلام ـ بود به نفع من شهادت بده.

سپس خود آن حضرت سِفر سوم را قرائت كرد تا به نام پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ رسيد متوقف شد. رو به جاثليق كرد و فرمود: اي نصراني، تو را به حق مسيح و مادرش آيا مي‌ داني من از انجيل باخبرم،

جاثليق: آري

سپس امام نام پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ و اهل بيت«ع» و امّتش را براي او تلاوت كرد. سپس فرمود: اي نصراني چه مي‌ گويي آيا اين سخن عيسي بن مريم است؟

جاثليق: من انكار نمي‌ كنم آنچه در انجيل براي من روشن شده است، و به آن اعتراف دارم.

امام رضا ـ عليه السّلام ـ : همگي شاهد باشيد كه او اقرار كرد.

در ادامه اين مناظره آن حضرت با جاثليق در رابطه با الوهيت عيسي ـ عليه السّلام ـ مناظره كرد و جاثليق كه پاسخي نداشت تسليم شد و گفت: القول قولك و لا اله الا الله (5).
مناظره امام رضا ـ عليه السّلام ـ با جاثليق به گونه‌اي بود كه جاثليق درمانده شد و گفت: «به مسيح قسم گمان نمي‌ كردم بين مسلمانان فردي مثل تو پيدا شود.»(6)

4- مناظره دوم امام رضا ـ عليه السّلام ـ در مرو با رأس الجالوت بزرگ يهوديان
در اين مناظره رأس الجالوت از اثبات نبوت حضرت محمّد ـ صلّي الله عليه و آله ـ پرسيد؛ امام رضا ـ عليه السّلام ـ دلائل قانع كننده‌ اي براي او ذكر كرد. سپس امام رضا ـ عليه السّلام ـ از اثبات پيامبري موسي ـ عليه السّلام ـ از وي سؤال كرد رأس الجالوت جواب داد: او كارهاي خارق‌العاده انجام داده كه احدي از انبياي پيشين انجام نداده‌ اند ... امام رضا ـ عليه السّلام ـ فرموند: پس چرا اقرار به نبوت حضرت مسيح نمي‌ كنيد كه مردگان را زنده مي‌ كرد و ... رأس الجالوت: مي‌ گويند چنين كارهايي را مي‌كرده ولي ما هرگز نديده‌ ايم. امام رضا ـ عليه السّلام ـ : آيا معجزات موسي را با چشم خود ديده‌ اي؟ رأس الجالوت در اينجا جوابي نداشت كه بدهد. ...(7)

5- مناظره سوم با بزرگ هير بدان
امام رضا ـ عليه السّلام ـ رو به او كرد و فرمود: به من بگو اين زرتشت را كه پيامبر مي‌داني بر طبق كدام دليل است؟ بزرگ هير بدان گفت: او كارهاي خارق‌العاده‌اي انجام داده كه احدي قبل از او انجام نداده است. گرچه ما آن را نديده‌ايم ولي اخبار پيشينيان ما گواه بر اين معني است. امام ـ عليه السّلام ـ : آيا جز اين است كه اخبار پيشينيان به شما رسيده و پيروي كرده‌ ايد؟ گفت: آري. امام رضا ـ عليه السّلام ـ : همين گونه است ساير امت‌ها و پيامبران(8) پس چرا اين پيامبران را قبول نداريد و تنها تكيه روي زرتشت مي‌ كنيد؟ بزرگ هيربدان خاموش گشت و پاسخي نداشت.»(9)

6- يكي ديگر از مناظرات آن حضرت در مرو با عمران صابي ( يكي از متكلمان) مي‌ باشد. اين مناظره از مناظرات طولاني آن حضرت است در اين مناظره بارها عمران‌ صابي سكوت كرد و نتوانست پاسخ امام ـ عليه السّلام ـ را بدهد. سرانجام اين مناظره به اسلام عمران صابي منجر شد. از ديگر مناظرات آن حضرت در مرو مناظره آن حضرت است با « علي بن محمد الجهم» . وي عقايدي انحرافي درباره عصمت انبياء داشت. در پايان اين مناظره علي بن محمد الجهم گريه كرد و عرض كرد: اي فرزند رسول خدا من توبه مي‌ كنم و تعهد مي‌ نمايم از امروز به بعد درباره پيامبران خدا، جز آن چه شما فرموديد نگويم»(10).

7- نتيجه بحث
مناظرات امام رضا ـ عليه السّلام ـ با فرق گوناگون و مذاهب جهاني مناظراتي شيرين و غرور آفرين براي مسلمانان و شيعيان است. ذكر همه اين مناظرات در فراخور اين مقاله مختصر نبود. لذا به موارد كوتاهي از مناظرات اشاره شد. در اين مناظرات، امام رضا ـ عليه السّلام ـ به مدد دانش بي‌ كرانشان، حقانيت دين اسلام را براي عالمان ساير فرق و اديان جهاني - بر اساس مباني ديني خودشان- به تصوير كشيدند  و حتي در برخي از موارد باعث اسلام آوردن آنها شدند.

پي نوشت ها:
(1)عاملي، جعفر مرتضي، الحياة السياسيه لِلْاِمام الرضا ـ عليه السّلام ـ ، ترجمه دفتر انتشارات اسلامي، تهران، كنگره جهاني حضرت رضا ـ عليه السّلام ـ ، 1356، ص 358
(2) مرتضوي، سيدمحمّد، نهضت كلامي در عصر امام رضا ـ عليه السّلام ـ ، مشهد، مؤسسة چاپ و انتشارات آستان قدس رضوي، چاپ اول، 1375، ص135
(3) او از مذهب صابئين دفاع مي‌ كرد. صابئين گروهي هستند كه خود را پيرو يحيي ـ عليه السّلام ـ مي‌ دانند ولي به دو گروه موحد و مشرك تقسيم مي‌ شوند. پيشين، ص 136
(4) اين مناظره در كتاب عيون اخبار الرضا ـ عليه السّلام ـ ، ج 2، ص 230 به بعد بيان شده است
(5) قمي، ابن بابويه، پيشين، ج 2، ص 232 به بعد
(6) همان، ج 2، ص 238
(7) همان، ج 2، ص 241
(8) امام رضا ـ عليه السّلام ـ نام عيسي ـ عليه السّلام ـ موسي ـ عليه السّلام ـ و حضرت محمد ـ صلّي الله عليه و آله ـ را ذكر فرمودند
(9) همان، ج2، ص 242
(10) همان، ج2، ص 272

الرضا امام رضا انديشمندان اهل سنت بزرگان
جايگاه ديدگاه علما علي بن موسي مقام
منزلت نظر نويسندگان
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
Parameter:8741!model&78 -LayoutId:78 LayoutNameالگوي داخلي+تاريخ+++++++