wait لطفا صبر کنید

مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز

پاسخگويي آنلاين
0.0 (0)

آيا مهريه دختر شعيب(ع)، خدمت موسي(ع) به پدر وي بود؟

با توجه به داستان حضرت موسى (عليه السلام)  و دختران شعيب، كه موسى حاضر شد هشت سال به عنوان «مهريه» كار كند، آيا مى توان كار و خدمات را مهريه قرار داد؟ و چگونه مى توان با چنين همسرى زير يك سقف رفت، در حالى كه هنوز زمان پرداخت تمام مهريه او فرا نرسيده است و حتى قدرت به پرداخت همه آن يكجا ندارد؟

هيچ دليلى بر عدم جواز چنين مهرى وجود ندارد، بلكه اطلاق ادله مهر در شريعت ما نيز هر چيزى را كه ارزش داشته باشد شامل مى شود. ضمنا لزومى ندارد كه تمام مهر را يكجا بپردازند، همين اندازه كه تمام آن در ذمه شوهر قرار گيرد كافى است.

و اما اينكه چگونه ممكن است خدمت كردن به پدر، مهر دختر قرار داده شود؟

در اين باره دوگونه اظهار نظر شده است. عده اى از بزرگان و مفسّرين و فقهاء از جمله استاد شهيد آيه اللّه  مطهرى، اين قانون را مربوط به شرايط پيش از اسلام دانسته بر اين باورند كه اسلام آئين كار داماد براى پدر زن را منسوخ كرد. ايشان با بيان اين نكته كه داستان موسى و شعيب (عليه السلام)  در قرآن[1] حاكى از وجود چنين رسمى است و ريشه آن دو چيز بود:

1. نبودن ثروت كه به جاى آن خدمت داماد به زن يا پدر زن غالبا منحصر به اين بوده كه براى آنها كار كند.

2. رسم جهاز دادن كه به اعتقاد جامعه شناسان يك سنّت كهن است. به هر حال در اسلام اين آيين منسوخ شده و پدر زن حق ندارد مَهر را مالِ خود بداند.[2]

اما عدّه اى ديگر معتقدند كه شعيب از سوى دخترش در اين مسئله احراز رضايت نموده و وكالت داشت كه چنين عقدى را اجرا كند، و به تعبير ديگر مالك اصلى در ذمّه موسى، همان دختر شعيب بود، اما از آنجا كه زندگى همه آنها به صورت مشترك و در نهايت صفا و پاكى مى گذشت و جدايى در ميان آنها وجود نداشت (همانگونه كه هم اكنون در بسيارى از خانواده هاى قديمى يا روستايى ديده مى شود كه زندگى يك خانواده كاملاً به هم آميخته است) اين مسئله مطرح نبود، كه اداى اين دَين چگونه بايد باشد، خلاصه اينكه مالك مهر تنها دختر است نه پدر؛ و خدمات موسى نيز به اين منظور بود[3]. البته در زمان جاهليت، پدران و مادران، مهر را به عنوان حق الزحمه و «شير بها» حق خود مى دانستند و هنگامى كه دخترى براى يكى از آنها به دنيا مى آمد و ديگرى مى خواست به او تبريك بگويد مى گفت: «هنيئا لك النافجه»[4]؛ «اين مايه افزايش ثروت، تو را گوارا باد». كنايه از اينكه بعدا اين دختر را شوهر مى دهى و مهر دريافت مى كنى.

به هر حال، همان طور كه استاد شهيد مطهرى مى فرمايند: در روايات اسلامى، مَهر حق دختر است و قوانين مغاير آن نسخ شده است، بلكه در روايات آمده است كه اگر مَهر به دختر داده شود، ولى در عقد ازدواج براى پدر به عنوان امرى جداگانه از مَهر، چيزى شرط شود، باز هم عقد صحيح نيست.[5]

پي نوشت:

[1] قصص/26 تا 28

[2] مجموعه آثار شهيد مطهري، ج 19، ص 204-205

[3] تفسير نمونه،ج 16، ص 68

[4] الصحاح جوهري، ج1، ص 345

[5] مجموعه آثار شهيد مطهري، ج 19، ص 203-205

حقوق خانوادگي و اجتماعي زن، سيد ابراهيم حسيني 

 

NotCache List Paramters: 5&61&20197!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++