wait لطفا صبر کنید

مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز

پاسخگويي آنلاين

آيا با تغيير مسير حوادث يقيني، علم خداوند نيز تغيير مي كند؟

علم خداوند بر اساس نظام علل و اسباب است، بدين صورت كه او علم دارد كه اگر از اين وسيله استفاده شود، اين نتيجه و اگر از ديگري بهره برداري شود، آن سرانجام را در پي خواهد داشت و علم او جداي از علم بر اسباب و علل نيست.
يكي از ايراداتي كه بر شيعه وارد مي كنند اين است كه مي گويند: شيعه براي خداوند «بداء» قائل مي شود و به گمان آنها «بداء» يعني تغيير در علم الهي و كشف خلاف براي خداوند، در حالي كه منظور شيعه از بداء ظاهر شدن چيزي است كه ما انسان ها خلاف آن را گمان مي كرديم.


«بداء» در آفرينش، نظير نسخ در قانون است، مثل آنكه از ظواهر قانون و يا حكمي تصور كنيم كه دائمي است، ولي بعد از مدتي ببينيم كه عوض شده است. البته اين به معناي پشيماني و يا جهل قانونگذار نيست، بلكه شرائط باعث بوجود آمدن اين تغيير در قانون شده است، درست مانند نسخه اي كه پزشك با توجه به شرائط فعلي بيمار آن را مي نويسد، اما به محض تغيير حال او، نسخه جديدي تجويز مي كند. لذا همان گونه كه نسخ در آيات را كه در واقع يك نوع بداء است، همه فرق اسلامي قبول كرده اند، بداء نيز با همين معنا و مباني، قابل پذيرش است. پس بداء، به معناي جهل ما است نه جهل خداوند.


نمونه هايي از بداء:
1.    ما گمان مي كرديم خداوند كه به حضرت ابراهيم (ع) فرمان ذبح فرزندش را داده است، مي خواسته اسماعيل (ع) كشته و خونش بر زمين ريخته شود، اما بعدا ظاهر شد كه اراده الهي از اين امر، آزمايش پدر بوده است نه كشته شدن پسر. 
2.    ما از وعده خداوند با حضرت موسي(ع) تصور مي كرديم كه دوره مناجات سي شب است، ««و واعدنا موسي ثلاثين ليلة»»[1] اما بعدا ظاهر شد كه از اول برنامه چهل شب بوده است ولي خداوند به جهت آزمايش، آن را در دو مرحله اعلام فرموده است، ابتدا سي شب و سپس ده شب.
3.    ما فكر مي كرديم كه قبله مسلمانان براي هميشه بيت المقدس است، ولي آيات تغيير قبله براي ما ظاهر كرد كه قبله دائمي كعبه بوده است.
4.    وقتي نشانه هاي قهر خدا پديد آمد، حتي حضرت يونس(ع) هم مطمئن شد كه عذاب الهي نازل و قوم كافرش نابود خواهند شد، لذا از ميان مردم بيرون رفت، اما مردم ايمان آوردند و قهر الهي برطرف گرديد. ««الّا قوم يونس لمّا آمنوا كشفنا عنهم»»[2]


به هر صورت معناي بداء جهل خداوند و عوض شدن علم او نيست، زيرا خداوند از ابتدا مي دانست كه خون اسماعيل ريخته نخواهد شد، مدت مناجات موسي چهل شب است، قبله دائمي مسلمانان، كعبه خواهد بود و قوم يونس اهل نجات هستند، ولي ظاهر دستورات و حوادث به نحوي بود كه انسان تصور ديگري داشت. پس تغييري در علم خداوند پيدا نشده و اين ما هستيم كه داراي ديد تازه اي شده ايم.
بداء به اين معنا داراي اثرات تربيتي بسياري است، از جمله اينكه انسان تا آخرين لحظه عمر، به تغيير شرائط اميدوار مي ماند، روحيه توكل در او زنده مي گردد، اسير ظواهر نمي شود، ايمان انسان به غيب و قدرت خداوند متعال بيشتر مي شود. با توبه، صدقه، مناجات و دعا تلاش مي كند تا مسير حوادث و قهر الهي را تغيير دهد.[3]
 

پي نوشت:

[1] اعراف/142

[2] يونس/98

[3] تفسير نمونه، ذيل آيه 39 سوره رعد
 

NotCache List Paramters: 2&269&4365!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++