wait لطفا صبر کنید

مركز پاسخگويي به سوالات ديني انوارطاها

احكام شرعي

تفسير

تاريخ

كتابخانه

اعتقادات

مشاوره

ويژه ها

نماز

پاسخگويي آنلاين
0.0 (0)

آيا تاثير محيط طبيعي بر شخصيت انسان، اجتناب ناپذير است

حضرت اميرالمومنين عليه السلام، پس از پايان جنگ جمل در مسجد جامع شهر، به نكوهش مردم بصره، پرداخته است. سردمداران اين جنگ با بى ‏اعتنايى تمام، پاى روى اصول و قوانين اسلامى كه ‏حكومت امير المؤمنين (ع) را اثبات كرده بود، نهاده، زحمت‏ ها كشيدند! راهها در نورديدند و كوه‏ها و بيابان‏ها پشت‏ سر گذاشتند تا سرانجام به‏«بصره‏»رسيدند و ده‏ها هزار انسان را به كشتن دادند و برگشتند و ميدان را براى تاخت و تاز استاد مكتب ‏ماكياولى‏، يعنى‏«معاويه‏» هموار كردند كه با آرامش خاطر بتواند مال مردم را دراختيار خود بگيرد و فرزندان خليفة الله در روى زمين را برده فرزندش يزيد بسازد.

يكي از نكاتي كه حضرت امير (ع) در تحليل جنگ جمل آورده اند، بيان مشخصات محيط طبيعى بصره است كه جنگ در بستر آن به راه ‏افتاده است. اين مشخصات به قرار زير است: 

1-آب شور. 

2-نزديكى به آب. 

3-كثافت و بدبوئى زمين كه مجاور آب است. 

4-گودى زمين. 

«بلادكم انتن بلاد الله تربة، اقربها من الماء و ابعدها من السماء.» 

(شهرهاى شما داراى كثيف ‏ترين زمين در شهرهاى خداوندى است، نزديك‏ترين ‏شهر به آب و دورترين آنها از آسمان است)  

اين مسئله يكى از جالب ‏ترين مسائل علمى در جامعه شناسى است كه تاثيرمحيط طبيعى را در وضع روانى مردم با وضوح كامل مطرح كرده است. اين يكى از دلايل روشن است كه واقع نگرى اسلام را اثبات مى ‏كند وتفسير طبيعى موجوديت انسانى را بطور رسمى، از معارف ضرورى قلمداد مي كند. 

اين مسئله در قرون بعدى بوسيله ابن خلدون در مقدمه و منتسكيو در كتاب روح ‏القوانين مشروحا مورد بررسى و پذيرش قرار گرفته، امروز هم مانند يك اصل كاملاعلمى مورد توجه مردم شناسان و جامعه شناسان قرار گرفته است. 

مطلبى كه بايستى در اين مبحث مورد دقت قرار بگيرد اين است كه تاثيرات ‏محيط طبيعى اگر چه اصول بنيادين طبيعت انسان را مانند انديشه و اراده دگرگون‏ نمى ‏سازد، ولى آداب و رسوم و قوانينى را به وجود مى ‏آورد كه مى‏ توانند شئون ‏حيات مردم را رنگ آميزى و توجيه نمايند. با نظر به اين قاعده است كه مي گوييم: امير المؤمنين عليه السلام مردم بصره را محكوم مطلق ننموده ‏اند، بلكه نمود طبيعى ‏ارتباط آنان را با چنان محيط طبيعى بيان فرموده ‏اند. 

و از نظر علمى محكوميت اهل بصره كه ناشى از وضع محيطشان بوده است، مى ‏تواند موقت ‏بوده باشد؛ به اين معنى كه با كوشش و تكاپو مى ‏توانستند تا حدودى ‏اثر آن محيط را خنثى نمايند و در اخلاق و روحيات و رفتارشان دگرگونى ايجاد كنند. مردان بزرگى از سرزمين بصره مانند حسن بن هيثم بصرى برخاسته ‏اند وروشنگر علم و معرفت ‏بشرى گشته‏ اند. 

بطور كلى توبيخ‏ ها و ملامت‏ هايى كه از زبان پيشوايان الهى يا حكما و جهان‏ بينان درباره يك سرزمين يا قوم و ملت معينى ديده مى‏ شود، توبيخ مطلق و ابدى ‏نيست، بلكه داراى انگيزه و عامل مشخصى است كه خارج از ذات انسانى مردم آن ‏سرزمين و قوم و ملت مى ‏باشد. 

مكه معظمه كه در دوران‏ هاى طولانى بت كده بوده، مردمش سوداگرانى پست ‏و متعصب و بى خبر از ارزش‏ هاى حيات بوده ‏اند؛ بيت الله الحرام مى ‏شود (چنانكه ‏نخستين روز بنايش بدست ابراهيم خليل عليه السلام بود) و انسان ‏هاى شايسته و با عظمتى از همان سرزمين برمى ‏خيزند و با پيشوايى پيامبر اسلام، معظم‏ ترين وانسانى‏ ترين تمدن را به جهانيان عرضه مى ‏كنند. 

 

منبع: ----------------

شرح و تفسير نهج البلاغه، محمد تقي جعفري، ذيل خطبه 13، با اندكي حذف و اضافه

NotCache List Paramters: 4&388&20271!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++