wait لطفا صبر کنید
پاسخگويي آنلاين
0.0 (0)

عمل صالح چيست؟ آيا شرايط و معياري هم دارد؟

1- اهميت عمل، بيش از آنكه به اندازه و مقدار آن مربوط باشد، به چگونگي آن ارتباط دارد. اين است كه عملِ خالصِ درستِ استواري كه با نيت خالص و با پرهيزگاري و هدفداري انجام پذيرد، ارزشمند و گران بهاست، هرچند اندك باشد و عمل تهي از صلاح و خلوص و استواري و آميخته به ريا و تظاهر -هرچند زياد باشد- چيزي محسوب نمي‌ شود. به همين جهت در قرآن آمده است: « ايكم احسن عملا .. كدام يك كار بهتري مي‌ كنيد؟»(1) و به جاي آن نگفته است «اكثر عملا» - كدام يك كار بيشتري مي‌ كنيد. 
پس چيزي كه به عمل ارزش و كرامت مي‌ بخشد و آن را بالا مي‌ برد، جوهره و كيفيت آن است. 
البته آنچه كه به عمل انساني شكل مي‌ دهد نيت است كه از اعتقاد برمي‌ خيزد، همچنان كه قرآن مي‌ فرمايد: « قل كل يعمل علي شاكلته ؛ بگو هر كس طبق روش و خلق و خوي خود عمل مي‌ كند»(2)، لذا گاهي نيت را به خود عمل تفسير نموده و گاهي آن را برتر از عمل دانسته‌اند. به هرحال، خط عمل منشعب از خط نيت است . 

2- در حقيقت، عمل صالح عملي است بجا و ثمربخش و رشد دهنده فرد و جامعه به سوي كمال نهايي. و لذا كسي كه بخواهد عملش صالح باشد بايد از شناخت همه جانبه‌اي برخوردار باشد، زيرا ممكن است انسان مومن، بدون شناخت، عملي را انجام دهد كه به خيال خود صد درصد صالح است ، ليكن از آنجا كه از شناخت و آگاهي بي‌ بهره بوده است اين عمل، بي جا صورت گرفته و فاسد محسوب شود. 
بنابراين عمل صالح، يك مفهوم كلي است كه در شرايط گوناگون و زمان ها و مكان هاي مختلف، شكل هاي متفاوت به خود مي‌ گيرد، زيرا داراي يك بعد نيست كه با توجه به رويداد هاي گوناگون اجتماعي به صورت يكنواخت و تكراري انجام گيرد، بلكه داراي ابعاد گوناگون است كه در برابر پديده‌ هاي مختلف، چهره‌ هاي گوناگون مي‌يابد.

3- ويژگي هاي عمل صالح: هر عمل ما سه جنبه دارد كه مراقبت از هر سه جنبه ضروري است: 
يك: بايد خود عمل، في نفسه خوب باشد. به تعبير علماء اخلاق، حُسن فعلي داشته باشد. 
دو: چگونگي انجام عمل؛ براي اين كه هر كاري به نتيجه مطلوب برسد و تأثير آن احساس شود، بايد مراقب بود كه آن عمل به بهترين صورت انجام گيرد. مثلا در كمك به يك مستمند بايد مراقب بود كه آبرويش حفظ شود. 
سه: نيت و انگيزه شخص عامل؛ مهمترين جنبه هر عملي، نيت آن است بايد عمل از سر صدق و اخلاص انجام شده، به اهداف دنيوي و پست آلوده نگردد. همچنان كه از پيامبر اسلام(ص) رسيده اين است كه ارزش و بهاي هر عملي به نيت آن بستگي دارد «لا عمل الا بنيه» (3)

نتيجه
عمل صالح عملي است كه مطابق با وظيفه هر فرد در شرائط گوناگون باشد يعني مثلا هنگامي كه جهاد در راه خدا وظيفه باشد جهاد كردن عمل صالح است و لذا اگر به جاي جهاد هر عمل ديگري انجام شود عمل صالح در آن ظرف زمان نيست. يا اينكه خدمت به خلق، عمل صالح است ولي هنگام عبادت، وظيفه عبادت است نه خدمت به خلق! 
در هر صورت بايد ملاحظه شود كه در اين شرائط خاص وظيفه شخص چيست؟ آيا وظيفه تحصيل است يا خودسازي يا جهاد يا تفريح و ... اگر عمل مطابق با وظيفه [شخص يا جامعه؛ دو سطح] باشد عمل صالح محسوب مي شود و هرگز هزار ركعت نماز جاي يك ساعت جهاد ( در جايي كه وظيفه فعلي جهاد باشد) را نمي گيرد. همچنين است چند سال جهاد، جاي دو ركعت نماز(در جائي كه وظيفه فعلي نماز باشد) را نمي گيرد. 
البته همه واجبات و ساير اعمالي كه مطلوب شرع مقدس اسلام است بايد از روي اخلاص و با نيت صحيح انجام شود تا عمل صالح محسوب گردد!


پي نوشت:
(1) ملك/ 2 ( همچنين كهف/ 7)
(2) اسراء/ 84
(3) اصول كافي، ج 1، ص 70

NotCache List Paramters: 2&401&7138!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++