wait لطفا صبر کنید
پاسخگويي آنلاين
0.0 (0)

آيا تمام موجودات عالم داراي علم و شعور هستند؟

بايد گفت كه اين يك حقيقت قرآني است كه تمام موجودات جهان اعم از آنهايي كه نام جاندار بر آنها مي نهيم يا نام بي جان؛ همه به نسبت خود داراي شعور و درك هستند. اين نظر و ديدگاه قرآن را از سه راه مي توان ثابت نمود:
1.آياتي كه بر وجود شعور در تمام موجودات جهان گواهي مي دهند.
2.دلايل عقلي كه وجود شعور را در تمام ذرات جهان ثابت مي كند.
3.دلايل علمي كه اثبات كننده شعور موجودات عالم است.
ابتدا راه نخست را توضيح مي دهيم:
اثبات حيات حيوانات با شواهد قرآني:
 قرآن به روشني گواهي مي دهد كه مورچگان از شعور خاصي برخوردار هستند؛ زيرا هنگامي كه سليمان با سپاهيان خود از بياباني عبور مي كرد، مورچه اي به ساير مورچگان گفت: «يَأَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُواْ مَسَكِنَكُمْ لَا يحَْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لَا يَشْعُرُون» اي مورچگان به لانه‏ هاى خود برويد تا سليمان و لشكرش شما را پايمال نكنند در حالى كه نمى‏ فهمند![1]
نداي مورچه يك نداي حقيقي و واقعي بود و هرگز نمي توان آنرا به معناي مجازي و زبان حال حمل كرد، به اين دليل كه طبق نقل قرآن سليمان از شنيدن اين سخن مورچه تبسم كرد و از خداوند خواست كه به او توفيق دهد كه در برابر نعمت هايي كه به او و والدين او ارزاني داشته سپاسگزار باشد. چنان كه مي فرمايد:« فَتَبَسَّمَ ضَاحِكاً مِّن قَوْلِهَا وَ قَالَ رَبّ‏ِ أَوْزِعْنىِ أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتىِ أَنْعَمْتَ عَلىَ‏َّ وَ عَلىَ‏ وَالِدَى»سليمان از سخن او تبسّمى كرد و خنديد و گفت: «پروردگارا! شكر نعمت هايى را كه بر من و پدر و مادرم ارزانى داشته‏ اى به من الهام كن.[2]
هم چنين قرآن درباره پرنده اي به نام هدهد داستاني دارد كه نشان از شعور خاص اوست؛ طوري كه مومن را از مشرك تشخيص مي داد و سليمان او را براي انجام ماموريت هايي گسيل مي داشت.
هم چنين آياتي كه از آشنايي سليمان به زبان جن و حيوانات و تحت فرمان بودن آنها سخن مي گويد،[3] ثابت مي كند تمام جانداران از آگاهي خاصي برخوردارند و اگر انسان كاملي بر صفحه جهان حكومت كند مي تواند با آنها سخن بگويد و از آنها در تحكيم نظام توحيدي استفاده كند.
اثبات حيات جمادات با شواهد قرآني:
آيات قرآن به جمادات افعالي را نسبت داده كه حاكي از درك و شعور آنهاست. به عنوان مثال از سقوط برخي سنگ ها به دليل خشيت و خداترسي آنها سخن گفته است:« وَ إِنَّ مِنهَْا لَمَا يهَْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ الله»[4] هم چنين آيه اي كه از ارائه امانت بر آسمان ها و زمين سخن مي گويد،[5]نشان دهنده شعور و درك آنهاست و بسياري آيات ديگر كه وجود درك و شعور را در جمادات ثابت مي نمايد كه بدليل طولاني شدن بحث از ذكر آنها خودداري مي كنيم.[6]
دليل عقلي:
دليل عقلي را مي توان بر مبناي اصول حكمت متعاليه ثابت نمود و خلاصه آن اينست: وجود و هستي در هر مقام و مرتبه اي با علم و شعور و درك و آگاهي ملازم و توأم است و هرچيزي كه سهمي از وجود و هستي دارد، به همان اندازه از علم و شعور نيز سهمي خواهد داشت. در واقع هرگاه وجود در مرتبه اي از هستي داراي اثري گرديد، حتما بايد اين اثر در تمام مراحل وجود نسبت به سهمي كه از وجود دارد محقق باشد و تنها از نظر شدت و ضعف مراتب تفاوت داشته باشد و نه در ويژگي و اثر اصلي، يعني شعور.
دليل علمي:
 علم امروز نيز بر اثر زحمات پژوهشگران وجود علم و ادراك را در جهان نبات اثبات كرده است؛ تا آنجا كه دانشمندان معتقدند گياهان اعصاب دارند و فرياد هم مي كشند و حتي دانشمندان روسي صداي فرياد و گريه هاي گياهي را كه در آب گرم قرار گرفته بود ضبط كردند.
اين حقيقت قرآن در اشعار برخي عرفا و فيلسوفان نيز تجلي يافته است. به عنوان نمونه مرحوم ملاصدرا كه اين حقيقت قرآني را علاوه بر شيوه عقلي از طريق شهود و مكاشفه هم درك كرده است مي نويسد:
بر عارف همه ذرات عالم                      ملك وارند در تسبيح هر دم
كف خالي كه در روي زمين است           بر عارف كتاب مستبين است
.....
بود نامحرمان را چشم دل كور               وگرنه هيچ ذره نيست بي نور
بخوان تو آيه نور السماوات                  كه چون خورشيد يابي جمله ذرات
كه تا داني كه در هر ذره اي خاك           يكي نوري است تابان گشت زان پاك
و نيز مولوي كه با بينش خاص خود اين حقيقت را دريافته و در اين باره چنين مي گويد:
جمله ذرات عالم در نهان                     با تو مي گويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصيريم و خوشيم              با شما نامحرمان ما خامشيم[7]


پي نوشت:
[1] .نمل،18
[2] .نمل،19
[3] .نمل،16 و 17
[4] . پاره ‏اى از سنگ ها از خوف خدا (از فراز كوه) به زير مى‏ افتد. بقره،74
[5] .احزاب،72
[6] . در اين زمينه مي توان به آيات حشر،21 و ابراهيم،46 و مريم،90 و نور،24 و زلزال،4-5 و فصلت،11 اشاره كرد.
[7] . قرآن و معارف عقلي، آيه الله جعفر سبحاني، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، قم،1379، ص39-51

ثواب جزا عذاب علم عقل
موقعيت سختي سبقت زمان مكان
NotCache List Paramters: 3&51&9870!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++